SZUKAJ NA WWW.GRZYBY-PK.PL

Grzyby Puszczy Knyszyńskiej i okolic.
Geastrum quadrifidum DC. ex Pers., Syn. meth. fung. (Göttingen) 1: 133 (1801)
gwiazdosz czteropromienny (Gumińska & Wojewoda 1968)
Zdjęcie główne przedstawia pojedynczy owocnik znaleziony w okolicy miejscowości Ogrodniczki (woj. podlaskie), rosnący na pniu ściętego drzewa. Idenyfikacja gatunku drewna nie była możliwa ze względu silny rozkład substratu.
Mikroskopowo gatunek potwierdziła dr. Anna Kujawa.
SYSTEMATYKA:
Fungi » Basidiomycota » Agaricomycotina » Agaricomycetes » Phallomycetidae » Geastrales » Geastraceae » Geastrum

SYNONIMY:
Geastrum minus (Pers.) G. Cunn. [as 'Geaster'], Proc. Linn. Soc. N.S.W. 50: 81 (1926)
Geastrum quadrifidum var. majus Alb. & Schwein., Consp. fung. (Leipzig): 79 (1805)
Geastrum quadrifidum var. minus Pers., Syn. meth. fung. (Göttingen) 1: 133 (1801)
Geastrum quadrifidum DC. ex Pers., Syn. meth. fung. (Göttingen) 1: 133 (1801) var. quadrifidum
Geastrum quadrifidum var. sabulosum V.J. Staněk,: 439, 794 (1958)

INNE POLSKIE NAZWY:
promieniak uwieńczony (Błoński 1896); gwiazdosz koroniasty (Teodorowicz 1936);
Cechy makroskopowe
Owocnik: w początkowym stadium rozwoju w o kształcie kulistym, średnicy zazwyczaj do 2 cm; powierzchnia pokryta cienką warstewką grzybni o jasnobrązowym ubarwieniu.

Osłona zewnętrzna (egzoperydium): pęka zazwyczaj na cztery płaty, rzadziej na 5-6; pęknięcia sięgają dość daleko, w niektórych przypadkach prawie do nasady główki; ramiona rozchylając się na zewnątrz unoszą owocnik wysoko nad ziemię, nie podwijają się pod spód; w trakcie rozchylania się płatów na boki, następuje równocześnie oddzielenie się zewnętrznej warstwy grzybniowej (osłony zewnętrznej od jej warstwy wewnętrznej - widoczne na zdjęciu głównym oraz 05 i 07 w galerii, na dole strony); wewnętrzna warstwa osłony zewnętrznej barwy szaropopielatej, zewnetrzna natomiast gładka, nieregularnie pomarszczona, początkowo biaława, po wyschnieciu ochrowobrązowa.

Osłona wewnętrzna (endoperydium): zazwyczaj nieco jajowata, wydłużona, szersza u nasady główki, zwężająca się delikatnie w kierunku ujścia zarodników (perystom); średnica główki zazwyczaj nie przekracza 1.5 cm; barwa za młodu szarawa lub liliowobrązowa, z wiekiem coraz bardziej ochrowa aż do brązowawej; osadzona na króciutkiej szyjce, przeważnie do 2 mm; apofiza zazwyczaj występuje; ujście zarodników (perystom) włókniste z wyraźnym talerzykiem, ostro odcinajacym się wałeczkiem, niezbyt wysokie ale przeważnie nieco wyciągnięte do góry.

Gleba: ciemnobrązowa.

Kolumella: słupkowata, brązowoszara, sięga do połowy wysokości endoperydium.[1]
Cechy mikroskopowe
Zarodniki kuliste, wyraźnie brodawkowane (do 12 brodawek na obwodzie), 4.5-6 µm średnicy.
Gatunki podobne
Gwiazdosz wzniesiony (Geastrum fornicatum).
Występowanie
Jak podają źródła, spośród rodzaju Geastrum, jest to gatunek stosunkowo czesto występujący. Jego siedliskiem zazwyczaj bywają lasy iglaste o podłożu wapiennym. Znacznie rzadziej liściaste i zarośla.
Wartość
Niejadalny. Pod ochroną !
Zdjęcia prezentują dwa stanowiska znalezione praktycznie w tym samym miejscu (okolice Krynek). Owocniki rosnące na ziemi w lesie świerkowym.
Foto 1,2,3 przedstawia stanowisko ubiegłoroczne, natomiast 4,5,6, i 7 stanowisko owocników młodych.

W roku 2011 w tej samej okolicy zlokalizowałem kolejne stanowisko tego gwiazdosza.
Wszystkie stanowiska zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ - ID: 171170.
Owocniki ze wszystkich stanowisk sprawdzone mikroskopowo!!!

Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI.
Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
01. 02. 03.
04. 05. 06. 07.
2013.08.11
Monokultura świerkowa w pobliżu Krynek.
Owocniki w różnym wieku, wystepowały na znacznej przestrzeni.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ ID: 230645
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
08. 09. 10. 11.
ZGŁOSZENIA DO KRAJOWEGO REJESTRU GRZYBÓW CHRONIONYCH I ZAGROŻONYCH (GREJ):

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
ID: 197567 z dn. 2012.03.06 (ATPOL: GC-11)
Około 1 km na SE od Ogrodniczek.
Śródpolny fragment starego lasu, na ziemi, kilka owocników u podstawy świerka.

Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

ID: 153038 z dn. 2009.10.30 (ATPOL: GC-01)
1,5 km na wschód od Ogrodniczek.
Stary las mieszany lecz w tej części ze znaczną przewagą świerka, mocno zmurszały pień, jeden owocnik.

Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V.
Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68


Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

ID: 195910 z dn. 2011.10.13 (ATPOL: GC-04)
Około 1 km na SW od Krynek.
Las iglasty (sosna, świerk), na ziemi, w grupie kilka owocników.

Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce.
Część VIII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2012. Przegląd Przyrodniczy XXIV, 4 (2013): 10-41

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

ID: 335083 z dn. 2015.10.27 (ATPOL: GC-02)
Puszcza Knyszyńska, około 3 km na NE od Supraśla.
Doświadczalna uprawa świerka, kilka owocników na ściółce.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Nr. wątku na Bio-Forum: 33/808388.
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *


Miejsce występowania Geastrum quadrifidum.
Pokaż Geastrum quadrifidum na większej mapie
Opracował: Mirosław Gryc
Udzielam zgody na nieodpłatne wykorzystywanie zamieszczonych w atlasie zdjęć jedynie do celów niekomercyjnych.
Zdjęcia muszą być zamieszczone w całości, bez przeróbek (retuszu, kadrowania) wraz z podanym źródłem pochodzenia (link do strony ze zdjęciem mile widziany).
Dopuszczam jedynie zmianę rozmiaru w celu dostosowania ich do wymogów strony na której mają być zamieszczone.
W przypadku chęci wykorzystania zdjęć w inny sposób proszę o


DATA OSTATNIEJ MODYFIKACJI STRONY: 05.09.2020

LICZBA ODWIEDZIN STRONY: 161

DATA UTWORZENIA STRONY: 16.09.2011