Grzyby Puszczy Knyszyńskiej i okolic.
Inocybe bongardii (Weinm.) Quél., Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 319 (1872)
strzępiak stęchły (Wojewoda 2003)
Fungi » Basidiomycota » Agaricomycotina » Agaricomycetes » Agaricomycetidae » Agaricales » Inocybaceae » Inocybe
SYNONIMY:
Agaricus bongardii Weinm., Hym. a Gast. Imp. Ross. Obs. (Petropoli): 190 (1836)
Inocybe bongardii (Weinm.) Quél., Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 319 (1872) var. bongardii
Inocybe bongardii var. pisciodora (Donadini & Riousset) Kuyper, Persoonia, Suppl. 3: 41 (1986)
Inocybe pisciodora Donadini & Riousset, Docums Mycol. 5(no. 20): 5 (1975)

INNE POLSKIE NAZWY:
strzępiak bongardowy (Nespiak 1990);
Cechy makroskopowe
Kapelusz: średnicy 3-5 cm, stożkowaty lub płaskowypukły; brzeg lekko podwiniety tylko u młodych owocników; powierzchnia sucha, jedwabisto-kosmkowata do włokienkowato-kosmkowatej, barwy płowej lub jasnobeżowooliwkowej, jasnobrązowej na szczycie z odcieniem rdzawym lub wiśniowoczerwonawym wskutek skupienia się w tym miejscu włókienek.

Blaszki: dość grube i szerokie, przyrośniete lub nieznacznie zatokowato wycięte, od białych do szarooliwkowych lub rdzawych, z ostrzem jasno oszronionym; w miejscu dotknięcia lub uszkodzenia przebarwiają się na czerwonawo.

Trzon; przeważnie równogruby ale też może być nieznacznie poszerzony u podstawy, o wymiarach 5-10 x 0.6-1 cm, u góry zazwyczaj bywa delikatnie biało oszroniony, nieco niżej brudnoróżowy lub bladoróżowy, w górę od podstawy pokryty delikatnymi rdzawoczerwonymi kosmkami; zasnówka biała szybko zanikająca.

Miąższ: cienki, nieco grubszy w centalnej części biały, dość szybko różowiejący w miejscach uszkodzenia; zapach bardzo przyjemny i silny, kwiatowy, jednak z wyczuwalna nutka niezbyt przyjemną, szczególnie u owocników starszych; smak łagodny
Cechy mikroskopowe
Zarodniki gładkie, bez guzków, eliptycznofasolkowate lub migdałkowate, wewnatrz z kroplami tłuszczu, o wymiarach 9.5-14 x 6-8 µm; ścianki do 1.5 µm grubości.
Podstawki 35-40 x 8-10 µm.
Elementy płonne, w hymenium cienkościenne, maczugowate lub nieco główkowate, hialinowe, nieco dłuższe od podstawek, zazwyczaj skupione w pęczki.
Gatunki podobne
Inocybe pyriodora - różni się brakiem metuloidów.
Inocybe patouillardii - rózni się cimniejszą, oliwkowobeżową, włókienkowatą powierzchnią kapelusza oraz mniejszymi rozmiarami owocników.
Inocybe cervicolor - różni sie zapachem, mocniejszym odcieniem czerwieni powierzchni całego owocnika oraz prawie całkowitym brakiem łuseczek na powierzchni kapelusza.

Bardzo podobny do niego jest Inocybe bongardii var. pisciodora uważany przez niektórych przez odrebny gatunek I. grata.
Na podsatwie własnych obserwacji owocników z kilku stanowisk śmiem twierdzić, że można między nimi zauważyć nieznaczne różnice pomimo identycznych cech mikroskopowych:
- powierzchnia kapelusza u I. bongardii jest zdecydowanie bardziej kosmkowata, łuseczki bardziej wyraźne.
- owocniki I. bongardii var. pisciodora praktycznie są bez zapachu, podczas gdy u I. bongardii jest on intensywny i z łatwością wyczuwalny.
- do się również zauważyć pewne różnice siedliskowe: I. bongardii zazwyczaj występował na bardziej żyznej ziemi w towarzystwie starego drzewostanu liściastego (dąb, grab); I. bongardii var. pisciodora z kolei, najczęściej występował w drzewostanie iglastym (świerk, sosna), na glebach bardziej piaszczystych.
Występowanie
Wyrasta pojedynczo lub grupowo, w drugiej połowie lata, na glebach wapiennych, w lasach liściastych, rzadziej mieszanych. Niezbyt częsty a nawet uznawany za rzadki.

Jak na razie, zaobserwowałem występowanie tego gatunku jedynie w Puszczy Knyszyńskiej w okolicy Czółnowa. Rejon ten obejmuje powierzchnię kilku kilometrów kwadratowych, gdzie występuje na kilku stanowiskach, w niektórych nawet dość licznie i systematycznie.
Wartość
Niejadalny.
2012.08.11 (zdjęcie główne przedstawia również owocniki z tego stanowiska).
Puszcza Knyszyńska, okolice Czołnowa, masowo na poboczu drogi leśnej na odcinku około 50 mb.
Las mieszany ze znaczną przewagą liścistych (grab, dąb, topola, brzoza, sporadycznie świerk).
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ ID: 230791.

Publikacja: Błażej Gierczyk, Anna Kujawa (2021). Rejestr grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce.
Część X. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2014. Przegląd Przyrodniczy XXXII, 4(2021): 3-33


Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

-----------------------------------------------------------------------------------------------


Owocniki znalezione rok wcześniej na tym samym stanowisku - 2011.07.30
--------------------------------------------------------------------------------------------
2013.07.18
Lokalizacja podobna jak wyżej (oddalona od powyższego o około 1 km).
Grupka owocników na z lekka ujeżdżonej drodze w zadrzewieniu liściastym.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ ID: 252488.

Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

-----------------------------------------------------------------------------------------------
2013.07.26
Jeszcze jedno stanowisko z tego samego rejonu Puszczy Knyszyńkiej co prezentowane wyżej.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Nr. wątku na Bio-Forum: 33/583411.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ ID: 257053.

Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

------------------------------------------------------------------------------------------------
POZOSTAŁE ZNALEZISKA POTWIERDZONE MIKROSKOPOWO:

-----------------------------------------------------------------------------------------------
2013.10.13
Puszcza Knyszyńska, okolice Czołnowa.
Las mieszany: świerk, dąb, grab, inne rzadziej.
Nr. wątku na Bio-Forum - 33/619084.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko niezgłaszane do GREJ-a, ze względu na bliskie położenie względem poprzednich.

Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

----------------------------------------------------------------------------------------
2014.09.28
Puszcza Knyszyńska, okolice Czołnowa.
Las liściasty w średnim wieku, grab, brzoza, sporadycznie inne .
Nr. wątku na Bio-Forum - 33/708978.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.

Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

-----------------------------------------------------------------------------------------
KONTAKT: E-MAIL

DATA OSTATNIEJ MODYFIKACJI: 14.02.2023

LICZBA ODWIEDZIN STRONY: 651

DATA UTWORZENIA STRONY: 22.12.2013