Panellus serotinus (Pers.) Kühner
łycznik późny
Agaricus serotinus Pers., in Hoffmann, Naturgetr. Abbild. Beschr. Schwämme (Prague) 3: 4 (1793)
Hohenbuehelia serotina (Pers.) Singer, Lilloa 22: 254 (1951) [1949]
Panus serotinus (Pers.) Kühner, Bull. mens. Soc. linn. Lyon 49(Num. Spéc.): 895 (1980)
Pleurotus serotinus (Pers.) P. Kumm., Führ. Pilzk. (Zerbst): 108 (1871)
Pleurotus serotinus (Pers.) P. Kumm., Führ. Pilzk. (Zerbst): 108 (1871) f. serotinus
Pleurotus serotinus (Pers.) P. Kumm., Führ. Pilzk. (Zerbst): 108 (1871) var. serotinus
Sarcomyxa serotina (Pers.) P. Karst., Meddn Soc. Fauna Flora fenn. 18: 62 (1891)
INNE POLSKIE NAZWY: bedłka późna; boczniak późny (Chełchowski 1898);
Cechy makroskopowe
Owocniki : o kształcie spłaszczonym ,muszelkowatym lub łopatkowatym, zazwyczaj bocznie przyrośnięte do podłoża za pomocą krótkiego trzonu, bardzo rzadko inne formy; bardzo młode kształtu wypukłego; barwa wierzchu kapelusza od żółtozielonej, poprzez oliwkowozieloną do oliwkowobrązowej; powierzchnia w czasie wilgotnej pogody mocno śluzowata, do żelatynowatej w czasie suszy,ładka, jedynie w miejcu wyrastania trzonu pokryta szczeciniastymi włoskami; brzeg kapelusza za młodu podwinięty z wiekiem ostry.
Blaszki: gęste, rozwidlone, szerokie na obwodzie i węższe przy trzonie; barwy początkowo bladożółtej, z wiekiem brązowiejące
Trzon: bardzo krótki, czasem zaledwie zauważalny, osadzony bocznie; powierzchnia pokryta gęstymi, brązowawymi, filcowatymi łuseczkami, barwy jasnożółtej, złotożółtej do ochrowej w wieku starszym.
Miąższ: gruby, barwy wodnistobiałej, nieco gąbczasty ale stosunkowo miękki; pod skórka występuje żelatynowata warstwa; smak łagodny lub nieco gorzkawy, praktycznie bez zapachu lub bardzo słabym przyjemnym, grzybowym.
Cechy mikroskopowe
Wysyp biały.
Zarodniki bezbarwne, cylindryczne, drobne, 4.5-5.5 x 1-2 µm.
Występowanie
Gatunek nie należy do nazbyt pospolitych ale w niektórych siedliskach, bogatych w odpowiedni substrat, może występować w większych ilościach. Wyrasta na drewnie drzew liściastych, pniakach, powalonych drzewach, grubszych konarach. Lubi substrat brzozowy, dębowy, olchowy, bukowy oraz z drzew owocowych. Najczęściej pojawia się w miejscach zasobnych w wilgoć, tak jak brzegi zbiorników wodnych, zadrzewienia o charakterze łęgowym.
Główny okres jego występowania przypada na miesiące jesienne, wrzesień-pażdziernik.
Rzadko wyrasta pojedynczo, najczęściej pojawia się w grupach, porastając substrat dachówkowato jak i też rzędowo, często owocniki w miarę wzrostu zachodza na siebie.
Gatunki podobne
Gatunek charakterystyczny ale niedoświadczone oko może pomylić go z młodymi owocnikami boczniaka ostygowatego (Pleurotus ostreatus).Wartość
Jeszcze do nie tak dawna uważany za gatunek jadalny. Obecnie w miarę rozwoju nauki i wiedzy na jego temat, uznano go za gatunek szkodliwy, prawdopodobnie zawierający śladowe ilości substancji rakotwórczych.Kilkakrotnie na jego bazie gotowałem zupę grzybowa i uważam go za bardzo atrakcyjny gatunek pod względem walorów smakowych. Mięsisty miąższ również należy do jego atutów.
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Tereny łęgowe w okolicy miejscowości Ogrodniczki (gm. Supraśl, woj. podlaskie).
Substrat: Wysoki pniak brzozowy.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Lokalizacja: Bardzo młodziutkie owocniki znalezione na pniu brzozowym w Puszczy Knyszyńskiej.
Lokalizacja: Skraj Puszczy Knyszyńskiej, Pólko.
Substrat: Pnie drzew ściętych przez bobry.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
