Pholiota squarrosa (Vahl) P. Kumm.

łuskwiak nastroszony

łuskwiak nastroszony - zdjęcie główne
SYNONIMY: Index Fungorum

INNE POLSKIE NAZWY: łuszczak nastroszony (Błóński 1889);

Cechy makroskopowe

Kapelusz: średnicy 5-8(12) cm, za młodu półkolisty (określany również jako poduszkowato wypukły), następnie wypukły aż do rozpostartego; brzeg długo podwinięty, z długo utrzymującymi się resztkami osłony (fot. 06); górna powierzchnia kapelusza w barwach od bladożółtej do pomarańczowobrązowej, o odcieniu ochrawym lub oliwkowym, pokryta bardzo wyraźnymi, koncentrycznie ułożonymi, odstajacymi, brązowymi łuseczkami (fot. 9).
Blaszki: za młodu blado oliwkowożółtawe, z wiekiem przebarwiające się na rdzawobrązowo, gęste, lekko zbiegające lub wykrojone ząbkiem, z licznymi międzyblaszkami.
Trzon: 5-12 - 0.8-1.5 cm, barwą zbliżony do kapelusza, pełny, twardy i włóknisty; powyżej strefy pierścieniowej prawie gładki, jedynie lekko nakrapiany, poniżej gęsto pokryty odstającymi łuseczkami, u podstawy mniej łuseczkowaty i zazwyczaj przebarwiony na pomarańczowobrązowo; często powyginany i przeważnie krzaczasto pozrastany.
Miąższ: barwy żółtawej, zdecydowanie ciemniejszy w podstawie trzonu (fot. 15 i 16), niezmienny, z wiekiem coraz bardziej zdrewniały, szczególnie w trzonie; o gorzkawym smaku i zapachu przypominającym rzodkiew (kwaskawym).

Cechy mikroskopowe

Wysyp rdzawobrązowy.
Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o wymiarach 6-8 x 3.5-4 µm.

Występowanie

Występuje w zasadzie wszędzie tam gdzie znajduje odpowiedni substrat, w lasach, parkach jak i w innych miejscach. Wyrasta przeważnie na pniakach pozostałych po ściętych drzewach, drewnie zagrzebanym w ziemi, u podstawy martwych drzew, ale również, chociaż znacznie rzadziej, na jeszcze żywych. Preferuje substrat liściasty, ale niektóre żródła donoszą o sporadycznych przypadkach wystepowania na iglastym.
Jest to raczej grzyb późnojesienny, chociaż pierwsze owocniki można spotkać już w sierpniu to podstawowy okres jego wzrostu przypada od września do listopada (w zasadzie, do pierwszych poważniejszych przymrozków). Zazwyczaj wyrasta w kępkach po kilka lub nawet kilkanaście owocników.

Gatunki podobne

Młode owocniki tego gatunku są często brane przez grzybiarzy za opieńki.
Możliwość pomyłki istnieje również z innymi gatunkami łuskwiaków (Pholiota) a szczególnie z Pholiota squarrosoides (różnice opisane na jego stronie).

Wartość

Niejadalny ze względu na łykowaty i gorzkawy smak.
Często zasiedla te same pnie co opieńka i bywa przez początkujących grzybiarzy z nią mylony.
W tej kwestii jest jednak bardzo duża rozbieżność, jedne żródła uważają go za gatunek jadalny, po odpowiedniej obróbce termicznej, inne z kolei wspominają o możliwości wystąpienia zaburzeń gastrycznych po jego spożyciu.
Na pewno jednak nie jest trujący i ewentualna pomyłka nie stanowi zagrożenia dla naszego zdrowia.

Galeria zdjęć

Lokalizacja: Kilka zdjęć prezentujących owocniki w różnym wieku, oraz z różnych stanowisk.
Foto
Foto
Foto
Foto
Foto
Foto
Foto
Foto
Data: 2013.10.20
Lokalizacja: Krynki, 3,5 km SW.
Siedlisko / Substrat: Las iglasty, zachwaszczone zwałowisko ziemi porośnięte liściastymi; podstawa topoli.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Numer wątku na Bio-forum: 618939.

Publikacja:
Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola.
Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65.
Foto
Foto
Foto
Data: 2013.10.05
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, okolice Pólka.
Siedlisko / Substrat: Skraj lasu o zadrzewieniu liściastym; topolowy kloc leżący na ziemi.
Mikroskopował Bażej Gierczyk.
Numer wątku na Bio-forum: 619997.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Foto
Foto
Foto

Archiwum obserwacji gatunku

DataLokalizacja Siedlisko / Notatka / Status
2016.10.18Ogrodniczki, 1 km S.Śródpolne zadrzewienie; zbutwiały pniak topoli. Numer wątku na Bio-forum: 894217. Mikroskopował Błażej Gierczyk.

Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65.
2013.10.17Ogrodniczki, 1.5 km S.Śródpolne zadrzewienie; zbutwiały pniak topoli. Numer wątku na Bio-forum: 615478. Mikroskopował Błażej Gierczyk. UWAGA: stanowisko bliskie powyższemu z dnia 2016.10.18.
2013.10.12Ogrodniczki, 0.4 km E.Wyrobisko nieczynnej żwirowni; zagrzebane drewno. Numer wątku na Bio-forum: 615332. Mikroskopował Błażej Gierczyk.
2013.10.05Skraj Puszczy Knyszyńskiej, okolice Pólka, teren rekreacyjny.Las mieszany; podstawa brzozy. Numer wątku na Bio-forum: 616362. Mikroskopował Błażej Gierczyk.
2015.11.11
(dwa stanowiska w odstępie 100m).
Puszcza Knyszyńska, Czołnowo.Las mieszany (starodrzew); podstawy wiekowych dębów. Numer wątku na Bio-forum: 803708. Mikroskopował Błażej Gierczyk.