Pholiota squarrosa (Vahl) P. Kumm.
łuskwiak nastroszony

Cechy makroskopowe
Kapelusz: średnicy 5-8(12) cm, za młodu półkolisty (określany również jako poduszkowato wypukły), następnie wypukły aż do rozpostartego; brzeg długo podwinięty, z długo utrzymującymi się resztkami osłony (fot. 06); górna powierzchnia kapelusza w barwach od bladożółtej do pomarańczowobrązowej, o odcieniu ochrawym lub oliwkowym, pokryta bardzo wyraźnymi, koncentrycznie ułożonymi, odstajacymi, brązowymi łuseczkami (fot. 9).
Blaszki: za młodu blado oliwkowożółtawe, z wiekiem przebarwiające się na rdzawobrązowo, gęste, lekko zbiegające lub wykrojone ząbkiem, z licznymi międzyblaszkami.
Trzon: 5-12 - 0.8-1.5 cm, barwą zbliżony do kapelusza, pełny, twardy i włóknisty; powyżej strefy pierścieniowej prawie gładki, jedynie lekko nakrapiany, poniżej gęsto pokryty odstającymi łuseczkami, u podstawy mniej łuseczkowaty i zazwyczaj przebarwiony na pomarańczowobrązowo; często powyginany i przeważnie krzaczasto pozrastany.
Miąższ: barwy żółtawej, zdecydowanie ciemniejszy w podstawie trzonu (fot. 15 i 16), niezmienny, z wiekiem coraz bardziej zdrewniały, szczególnie w trzonie; o gorzkawym smaku i zapachu przypominającym rzodkiew (kwaskawym).
Cechy mikroskopowe
Wysyp rdzawobrązowy.
Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o wymiarach 6-8 x 3.5-4 µm.
Występowanie
Występuje w zasadzie wszędzie tam gdzie znajduje odpowiedni substrat, w lasach, parkach jak i w innych miejscach. Wyrasta przeważnie na pniakach pozostałych po ściętych drzewach, drewnie zagrzebanym w ziemi, u podstawy martwych drzew, ale również, chociaż znacznie rzadziej, na jeszcze żywych. Preferuje substrat liściasty, ale niektóre żródła donoszą o sporadycznych przypadkach wystepowania na iglastym.
Jest to raczej grzyb późnojesienny, chociaż pierwsze owocniki można spotkać już w sierpniu to podstawowy okres jego wzrostu przypada od września do listopada (w zasadzie, do pierwszych poważniejszych przymrozków). Zazwyczaj wyrasta w kępkach po kilka lub nawet kilkanaście owocników.
Gatunki podobne
Młode owocniki tego gatunku są często brane przez grzybiarzy za opieńki.Możliwość pomyłki istnieje również z innymi gatunkami łuskwiaków (Pholiota) a szczególnie z Pholiota squarrosoides (różnice opisane na jego stronie).
Wartość
Niejadalny ze względu na łykowaty i gorzkawy smak.Często zasiedla te same pnie co opieńka i bywa przez początkujących grzybiarzy z nią mylony.
W tej kwestii jest jednak bardzo duża rozbieżność, jedne żródła uważają go za gatunek jadalny, po odpowiedniej obróbce termicznej, inne z kolei wspominają o możliwości wystąpienia zaburzeń gastrycznych po jego spożyciu.
Na pewno jednak nie jest trujący i ewentualna pomyłka nie stanowi zagrożenia dla naszego zdrowia.
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Krynki, 3,5 km SW.
Siedlisko / Substrat: Las iglasty, zachwaszczone zwałowisko ziemi porośnięte liściastymi; podstawa topoli.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Numer wątku na Bio-forum: 618939.
Publikacja:
Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola.
Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, okolice Pólka.
Siedlisko / Substrat: Skraj lasu o zadrzewieniu liściastym; topolowy kloc leżący na ziemi.
Mikroskopował Bażej Gierczyk.
Numer wątku na Bio-forum: 619997.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Archiwum obserwacji gatunku
| Data | Lokalizacja | Siedlisko / Notatka / Status |
|---|---|---|
| 2016.10.18 | Ogrodniczki, 1 km S. | Śródpolne zadrzewienie; zbutwiały pniak topoli. Numer wątku na Bio-forum: 894217. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65. |
| 2013.10.17 | Ogrodniczki, 1.5 km S. | Śródpolne zadrzewienie; zbutwiały pniak topoli. Numer wątku na Bio-forum: 615478. Mikroskopował Błażej Gierczyk. UWAGA: stanowisko bliskie powyższemu z dnia 2016.10.18. |
| 2013.10.12 | Ogrodniczki, 0.4 km E. | Wyrobisko nieczynnej żwirowni; zagrzebane drewno. Numer wątku na Bio-forum: 615332. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |
| 2013.10.05 | Skraj Puszczy Knyszyńskiej, okolice Pólka, teren rekreacyjny. | Las mieszany; podstawa brzozy. Numer wątku na Bio-forum: 616362. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |
| 2015.11.11 (dwa stanowiska w odstępie 100m). | Puszcza Knyszyńska, Czołnowo. | Las mieszany (starodrzew); podstawy wiekowych dębów. Numer wątku na Bio-forum: 803708. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |













