Tulostoma brumale Pers.
berłóweczka zimowa
INNE POLSKIE NAZWY: pałeczka zimowa (Gumińska & Wojewoda 1968); pałeczka jesienna (Jundziłł 1830); pałeczka brodawkowa (Błoński 1896);
Cechy makroskopowe
Owocnik dojrzały: w kształcie pałeczki z kulistą główką na szczycie.
Główka: dorastająca średnicą prawie do 1 cm; egzoperydium (zewnetrzna warstwa perydium) błoniaste, białawe, bardzo często z przylepionymi cząstkami podłoża, wcześnie odpada ale może zachować się w dolnej części główki, niekiedy nawet w postaci zwisajacych płatów; endoperydium (wewnętrzna warstwa perydium) kulistawe ale często od dołu lekko spłaszczone, czasem cebulowate, cienkie ale sztywne, pergaminowe, gładkie, dojrzałe ochrowobiałe, rzadziej żółtobrązowe, niekiedy z rdzawobrązowymi plamami.
Ujście zarodników: krótko rurkowate, nieznacznie wystające; strefa wokół ujścia zabarwiona nieco ciemniej na żółtobrązowo, brudnobrązowo, cynamonowobrązowo lub szarobrązowo, lecz nie tak intensywnie jak u pałeczki rudawej (Tulostoma melanocyclum).
Trzon: o wymiarach 1,5-3 x 01-0.4 cm, włoknisty, ochrowopłowy lub płoworudy, pokryty drobnymi przylegającymi lub lekko odstającymi łuseczkami, z wiekiem prawie zupełnie gładki; u podstwy zazwyczaj występuje bulwkowaty splot grzybni.
Cechy mikroskopowe
Zarodniki kuliste do 6 µm średnicy, jasnożółtawe; rzadko, drobno brodawkowane.Włośnia hialinowa, grubościenna, rzadko septowana, wewnatrz z drobnymi ryształkami.
Występowanie
Gatunek rzadki i objety ochroną.
Wyrasta zazwyczaj jesienią, wsród traw i mchów, na glebach piaszczystych i wapiennych, dobrze nasłonecznionych, częściej w małych grupkach ale też i pojedynczo.
Gatunki podobne
Inne z rodzaju Tulostoma, pewność co do identyfikacji dają tylko badania mikroskopowe.Wartość
Niejadalna.Galeria zdjęć
Lokalizacja: Ogrodniczki, 1 km E..
Siedlisko / Substrat: Wyrobisko pożwirowe, ziemia.
Gatunek określił mikroskopowo B. Gierczyk.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ ID: 209780.
Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2016. Rejestr grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IX. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2013. Przegląd Przyrodniczy XXVII,3 (2016): 3-55.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
