Grzyby Puszczy Knyszyńskiej i okolic.
Exidia truncata Fr., Syst. mycol. (Lundae) 2(1): 224 (1822)
= Exidia glandulosa (Bull.) Fr., Syst. mycol. (Lundae) 2(1): 224 (1822)
kisielnica trzoneczkowa (Wojewoda 1999)
SYSTEMATYKA:
Fungi » Basidiomycota » Agaricomycotina » Tremellomycetes » Tremellomycetidae » Tremellales » Exidiaceae » Exidia

SYNONIMY:
wg. MycoBank:
Auricularia truncata (Fr.) Fuckel, Jahrbücher des Nassauischen Vereins für Naturkunde 23-24: 29 (1870)
Tremella arborea Huds., Flora anglica: 563 (1778)
Tremella atra O.F. Müll., Fl. dan.: t. 884: 1-2 (1782)
Tremella impressa Ehrenb. ex Pers., Mycologia Europaea 1: 101 (1822)
Exidia glandulosa subsp. strigosa P. Karst., Bidrag till Kännedom av Finlands Natur och Folk 25: 349 (1876)
Exidia grambergii Neuhoff, Z. Pilzk.: 187-188 (1926)

INNE POLSKIE NAZWY:
wypotek przecięty (Teodorowicz 1936); kisielec trzoneczkowy (Wojewoda 1977);
Cechy makroskopowe
Gatunek wytwarzający owocniki galaretowate, barwy czarnej lub czarnobrązowej, kształtu miseczkowatego, przyrośnięte do podłoża za pomocą pojedynczego, dość grubego trzonu. Jak wynika jednak z moich obserwacji, ich kształt dośc często odbiega od miseczkowatego i potrafi być bardziej fantazyjny.
Rozmiary owocników oscylują w granicach kilku centymetrów, chociaż trudno określić, ich dokładną górną granicę. Okazy dojrzałe dość często ulegają rozciągnięciu pod wpływem własnego ciężaru i zwisają z substratu w formie długiej i wąskiej galaretowatej wstęgi. W "kwiecie wieku" ich średnica zazwyczaj wynosi 2-3 cm, a wysokość około 2 cm.
Poszczególne owocniki, rosnące nawet w dużym skupieniu i stykające się z sobą bokami, bardzo rzadko są pozrastane, co możemy zaobserwować jako cecha nagminna u innych przedstawicieli tego rodzaju.
Górna powierzchnia owocników zawsze drobno brodawkowana (widoczne gołym okiem), czarna i zazwyczaj błyszcząca, stanowi warstwę zarodnikonośną. Boczna powierzchnia (płonna), zazwyczaj jest nieco jaśniejsza i matowa.

Miąższ młodych owocników dość twardy i jędrny, z wiekiem jednak coraz bardziej mięknie i zaczyna stopniowo rozpływać się.
Wnętrze owocnika barwy oliwkowoszarej lub szarobrązowej.
Owocniki odporne na suszę, po zasuszeniu ponownie nawilżone kontynuują swój wzrost.
Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały.
Zarodniki cylindryczne, wygięte, gładkie, bezbarwne, 12-23 x 4-7 µm.
Gatunki podobne
Przy owocnikach typowych nie powinny wystąpić problemy z identyfikacją, jednak tak jak wcześniej wspomniałem potrafią nieco "fantazjować" swoimi kształtami i w takich przypadkach moga wystapić trudnośći z odróżnieniem okazów tego gatunku, od rosnącej również na tym samym substracie kisielnicy kędzierzawej (Exidia plana).
Podobnie ciemne zabarwienie, lecz inny pokrój owocników, ma rosnąca na drewnie iglastych (przeważnie świerk) kisielnica smołowata (Exidia pithya).
Występowanie
Gatunek pospolity tam gdzie występują dęby.
Wyrasta również na innym drewnie liściastym, stosunkowo jednak rzadko. Osobiście spotkałem je rosnące na grubym konarze leszczyny (fot. 12-14 w galerii, niżej)

Wyrastają przez cały rok, ale tylko podczas dłuższych okresów o dużej wilgotności, dlatego też najczęściej można je spotkać w okresie jesienno-wiosennym.
Rzadko spotyka się owocniki rosnące pojedynczo, zazwyczaj występują w skupiskach po kika lub kilkadziesiąt sztuk, nieraz w tak bliskim sąsiedztwie, że z pozoru wyglądaja na jeden duży owocnik. Bardzo rzadko jednak zrastają się brzegami i wyizolowanie spośród zbitej czarnej masy, poszczególnych owocników, nie nastręcza większych trudności.

W Puszczy Knyszyńskiej pospolity ze względu na duży zasób odpowiedniego substratu. Dość pospolicie występujący wszędzie tam gdzie znajdziemy martwe gałęzie dębowe, chociaż wyrasta również i na innych liściastych, ale stosunkowo rzadko.
Uwagi
Jak praktycznie każdy organizm, tak i Exidia glandulosa ma swego pasożyta. Gatunek mało poznany pod wzgledem taksonomi jak i występowania. W Polsce stwierdzony i potwierdzony badaniami mikroskopowymi dopiero w 2015 roku. Zainteresowanych odsyłam na jego stronę: Heteromycophaga glandulosae.
Wartość
Gatunek niejadalny.
Gatunek ujęty jako częsty, w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.


Owocniki rosnące na dębowych gałęziach.
--------------------------------------------------------------------------------------------------
01. 02. 03. 04.
Dębowy, dość gruby konar leżący w lesie, na ziemi. Nagły spadek temperatury poniżej zera wycisnął z owocników nadmiar wody.

Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
05. 06. 07. 08.
09. 10. 11.
Kika owocników na złamanym i zawisłym nad ziemią, grubym konarze leszczyny.
Uroczysko Żuraw, położone w Puszczy Knyszyńskiej, pomiędzy Supraślem a Ogrodniczkami.

Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
12. 13. 14.
Opracował: Mirosław Gryc
Udzielam zgody na nieodpłatne wykorzystywanie zamieszczonych w atlasie zdjęć jedynie do celów niekomercyjnych.
Zdjęcia muszą być zamieszczone w całości, bez przeróbek (retuszu, kadrowania) wraz z podanym źródłem pochodzenia (link do strony ze zdjęciem mile widziany).
Dopuszczam jedynie zmianę rozmiaru w celu dostosowania ich do wymogów strony na której mają być zamieszczone.
W przypadku chęci wykorzystania zdjęć w inny sposób proszę o KONTAKT

DATA OSTATNIEJ MODYFIKACJI STRONY: 13.01.2022

LICZBA ODWIEDZIN STRONY: 666

DATA UTWORZENIA STRONY: 20.04.2012