Grzyby Puszczy Knyszyńskiej i okolic.
Hymenoscyphus sp. (2018.05.24)
...
SYSTEMATYKA:
Fungi » Ascomycota » Pezizomycotina » Leotiomycetes » Leotiomycetidae » Helotiales » Helotiaceae » Hymenoscyphus

SYNONIMY:
Uwagi
Bardzo ciekawy i zarazem tajemniczy gatunek wyrastający zazwyczaj(?) na drewnie olszy (Alnus sp.) oraz na jej szyszkach. Kilkakrotnie spotkany przeze mnie ale tylko na terenach zasobnych w wilgoć, na dobrze nawilżonym substracie. Morfologicznie podobny do Hymenoscyphus repandus który w większości przypadków notowany jest jednak z martwych pędów roślin zielonych. Innym podobnym gatunkiem jest H. peruni(?). Tu jednak sytuacja znacznie komplikuje się ponieważ grupa tych gatunków nie została jeszcze dokładnie zbadana ani też sklasyfikowana.
Hymenoscyphus repandus charakteryzuje się mniejszymi zarodnikami oraz występowaniem tak jak wspominałem na szczątkach roślin zielonych.
Hymenoscyphus peruni z kolei jest jeszcze bardzo mało znanym gatunkiem charakteryzującym się posiadaniem "croziers" oraz zarodnikami z większą zawartością oleistych kropli w zarodnikach.

Mój przypadek nie jest jednak odosobniony. Nie tylko ja nie potrafiłem "przypisać" moich kolekcji do jakiegokolwiek "dobrego" gatunku. Znane są podobne znaleziska ale trwa dyskusja na temat ich przynależności.
Identyczne znalezisko opisał M. SVRČEK w (1989) w pracy: New or less known Discomycetes. XIX. Česká Mykologie 43(2): 65-76. Na stronie 73 tej pracy, przy okazji opisu H. peruni wspomina o znalezionych owocnikach Hymenoscyphus, o identycznych cechach jak w moich kolekcjach i podobnie jak w moim przypadku wyrastające na substracie z olszy (Alnus sp.)

Cechy charakterystyczne niżej prezentowanych kolekcji:
  • Reakcja na jod bardzo "kapryśna". W niektórych owocnikach w ogóle nie dało się jej zaobserwować.
    Z kolei w części owocników występowała ale jedynie sporadycznie. Nie spotkałem się z owocnikami w których worki w większości wykazałyby pozytywną reakcję na jod. O ile już dało się taką reakcje zaobserwować to występowała tylko częściowo i do tego przeważnie w dolnej partii ujścia zarodników. Nie da się jednak ukryć, że reakcja jednak występowała i w takim razie należałoby uznać ją za pozytywną(?).
  • Worki jednoznacznie wyrastające z prostej septy (bez crozier)
  • Parafizy z dużą ilością VBs
  • Owocniki z wiekiem czerwieniejące, również podczas suszenia.


Warto zwrócić uwagę na duże rozbieżności w rozmiarach zarodników. Pomiary z trzech pierwszysch stanowisk prezentowanych na dole strony są znacznie większe od mierzonych w kolekcji znalezionej w dniu 2019.05.05. Trudno określić tego przyczynę ale być może wchodzi tu w grę kwestia dojrzałości owocników. Kolekcje pierwsze z 2018 roku były w stadium zaawansowanej dojrzałości. Część mierzonych w pobranych próbkach zarodników stanowiła już zarodniki uwolnione z worków. W kolekcji z 2019.05.05 miałem do czynienia z owocnikami jeszcze bardzo młodymi lub też w sile wieku.
Ich zarodniki są znacznie mniejsze:
- mierzone w H2O:
10.9 [12 ; 13.2] 14.3 × 3.5 [3.8 ; 4.2] 4.5 µm
Q = 3 [3.1 ; 3.2] 3.3 ; N = 7 ; C = 95%
Me = 12.6 × 4 µm ; Qe = 3.2

11.86 x 3.67
12.53 x 4.07
11.26 x 3.71
12.90 x 3.96
13.37 x 4.30
13.32 x 4.21
12.97 x 4.00

- mierzone po potraktowaniu lugolem:
10.3 [11.1 ; 12.1] 12.9 × 3.2 [3.3 ; 3.38] 3.4 µm
Q = 3.1 [3.3 ; 3.6] 3.9 ; N = 7 ; C = 95%
Me = 11.6 × 3.3 µm ; Qe = 3.5

11.00 x 3.37
12.00 x 3.30
11.93 x 3.40
12.58 x 3.34
11.81 x 3.37
11.22 x 3.27
10.89 x 3.36

Przykładowe rozmiary zarodników kolekcji z 2018 roku pokazane są na zdjęciach!
2018.05.24
Około 2 km na E od Ogrodniczek, teren wilgotny.
Owocniki na leżących na wilgotnej ziemi szyszkach i gałązkach olszy (Alnus sp.).
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
01. 02. 03. 04.
05. 06. 07. 08.
09. 10. 11. 12.
13. 14. 15. 16.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Kilka metrów dalej, tym razem na grubszym kawałku gałęzi olszy (Alnus).
Mikroskopowo identyczne z prezentowanymi powyżej.
-------------------------------------------------------------------------------------
17. 18. 19. 20.
21. 22. 23. 24.
2018.05.10
Kilka dni wcześniej w stosunku do poprzednio prezentowanych znalezisk.
Również okolice Ogrodniczek (śródpolne zadrzewienie na S).
Mała gałązka, gatunek substratu nieznany. Olsza w drzewostanie również występowała, więc niewykluczona.
Mikroskopowo cechy identyczne.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
25. 26. 27. 28.
29. 30. 31.
2019.05.05
Puszcza Knyszyńska, leśnictwo Zielona.
Wilgotne tereny przylegające do Krasnej Rzeczki.
Owocniki na drewnie oraz szyszkach olchy (Alnus. sp).
---------------------------------------------------------------------------------------------------------
32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47.
Opracował: Mirosław Gryc
Udzielam zgody na nieodpłatne wykorzystywanie zamieszczonych w atlasie zdjęć jedynie do celów niekomercyjnych.
Zdjęcia muszą być zamieszczone w całości, bez przeróbek (retuszu, kadrowania) wraz z podanym źródłem pochodzenia (link do strony ze zdjęciem mile widziany).
Dopuszczam jedynie zmianę rozmiaru w celu dostosowania ich do wymogów strony na której mają być zamieszczone.
W przypadku chęci wykorzystania zdjęć w inny sposób proszę o KONTAKT

DATA OSTATNIEJ MODYFIKACJI STRONY: 13.01.2022

LICZBA ODWIEDZIN STRONY: 582

DATA UTWORZENIA STRONY: 26.06.2018