SZUKAJ NA WWW.GRZYBY-PK.PL

Grzyby Puszczy Knyszyńskiej i okolic.
Paxillus involutus (Batsch) Fr., Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 317 (1838) [1836-1838]
krowiak podwinięty (Skirgiełło 1960)
SYSTEMATYKA
Fungi » Basidiomycota » Agaricomycotina » Agaricomycetes » Agaricomycetidae » Boletales » Tapinellaceae » Tapinella

SYNONIMY:
Index Fungorum

INNE POLSKIE NAZWY:
bydlęca gęba; krowia gęba; krowia warga; krówka; pieczeń (berdau 1876); świnka pospolita; tłuszc (Błoński 1888); tłustocha (Błoński 1889); gwoździak podwinięty (Zaleski1948); olszówka (Skirgiełło 1960);
Cechy makroskopowe
Kapelusz: zazwyczaj o średnicy 4-12 cm, sporadycznie do 20 cm, płowy, rdzawobrązowy, oliwkowobrązowy, ochrowobrązowy, czerwonawobrązowy, oliwkowy; kształtu początkowo wypukłego, o silnie podwiniętym brzegu, następnie poprzez płaski aż do wklęsłego lub nawet trochę lejkowatego, zazwyczaj z centralnym tępym garbkiem; powierzchnia gładka lub drobno łuseczkowata, sucha lub lekko lepka w zależności od warunków atmosferycznych; brzeg zazwyczaj rzadko żeberkowany.

Blaszki: barwy żółtego drewna lub oliwkowobrązowej, po uszkodzeniu (uciśnięciu) przebarwiają się na rdzawobrązowo, wąskie i gęste, zbiegające na trzon.

Trzon: zazwyczaj dość krótki, często zwężający sie ku dołowi, osadzony centralnie, rzdziej ekscentrycznie, gładki, barwą nieco jaśniejszy od kapelusza.

Miąższ: barwy bladoochrowej, twardawy, o kwaskawym smaku i słąbym zapachu.
Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników rdzawobrązowy, żółtobrązowy.
Zarodniki elipsoidalne, gładkie, ochrowobrązowawe, 8-10(18) x 4.5-6 µm.
Gatunki podobne
Bardzo podobny krowiak olszowy (Paxilus rubicundulus), rosnący w sąsiedztwie olszy.

Jeszcze do niedawna uznawany za jeden gatunek, obecnie uważa sie go za gatunek zbiorowy.
Na dzień dzisiejszy (2014r) wyróżnia się (źródło - wątek z Bio-Forum, nr. 698068, wypowiedź B. Gierczyka):
P. involutus s.str. (najczęściej ze Św i Brz), wysyp oliwkowo-brązowy, gleby różne (częsty)
P. vernalis (z Brz), wysyp czerwono-brązowy, na piachu (rzadki)
P. validus (Lp, Tp, Gb), wysyp oliwkowo-brązowy, na żyznych glebach (rzadki)
P. obscurisporus (Jd, Lp, Lsz, Db), wysyp czerwono-brązowy, na żyznych glebach (dość częsty)
Występowanie
Gatunek występujący bardzo pospolicie w różnego typu lasach. Spotykany zarówno pod liściastymi jak i pod iglastymi gatunkami drzew, takimi jak: dąb, brzoza, olcha, sosna, swierk.
Wyrasta zazwyczaj gromadnie , od lata, do jesieni.
Wartość
Do niedawna powszechnie zbierany w celach konsumpcyjnych. Obecnie badania nad nim prowadzone, dowiodły jego dużej szkodliwości na ludzki organizm.
Gatunek ujęty jako pospolity, w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.


Kilka zdjęć poglądowych z różnych miejsc i okresów.

Owocniki bardzo młode.
Na trzecim zdjęciu widoczne przebarwienie miąższu po przekrojeniu.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
01. 02. 03.

Owocniki starsze.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
04. 05. 06. 07.
08. 09. 10. 11.
Opracował: Mirosław Gryc
Udzielam zgody na nieodpłatne wykorzystywanie zamieszczonych w atlasie zdjęć jedynie do celów niekomercyjnych.
Zdjęcia muszą być zamieszczone w całości, bez przeróbek (retuszu, kadrowania) wraz z podanym źródłem pochodzenia (link do strony ze zdjęciem mile widziany).
Dopuszczam jedynie zmianę rozmiaru w celu dostosowania ich do wymogów strony na której mają być zamieszczone.
W przypadku chęci wykorzystania zdjęć w inny sposób proszę o KONTAKT

DATA OSTATNIEJ MODYFIKACJI STRONY: 27.12.2019

LICZBA ODWIEDZIN STRONY: 466

DATA UTWORZENIA STRONY: 21.06.2012