Artomyces microspora (Qiu X. Wu & R.H. Petersen) Lickey,
świecznik drobnozarodnikowy

Cechy makroskopowe
Owocnik: Krzaczkowaty, silnie rozgałęziony, osiągający zazwyczaj 2–8 cm wysokości. Gałązki wyrastają wielokrotnie i piętrowo z krótkiego, grubszego trzonu. Charakterystyczną cechą są zakończenia gałązek – miseczkowate lub kieliszkowate wgłębienia (tzw. zwieńczenie puszyste/koronowate), z których krawędzi wyrastają kolejne, drobniejsze odgałęzienia.
Barwa: Młode owocniki białawe, bladożółtawe, z wiekiem ciemniejące do ochrowych, jasnobrązowych lub z lekkim odcieniem cielistym.
Miąższ: Elastyczny, dość łykowaty, białawy. Zapach słaby, smak po chwili przechodzący w piekący lub ostry.
Cechy mikroskopowe
Zarodniki (bazidiospory): Szeroko-elipsoidalne, niemal kuliste do jajowatych, drobno brodawkowane, bezbarwne (hialinowe), silnie amyloidalne. Wymiary: (3.2) 3.4 - 4.1 (4.3) × (2.3) 2.5 - 3.2 (3.3) µm, średnia (Me) ok. 3.8 × 2.8 µm. Współczynnik kształtu Q = 1.2 - 1.5 (1.6), średnie Qe ok. 1.4 (dane na podstawie świeżych pomiarów własnych w H₂O, N=23).
Podstawki: Maczugowate, 4-zarodnikowe.
Gloeocystydy: Liczne, wydłużone, wrzecionowate lub cylindryczne, z wyraźną, refrakcyjną (oleistą) zawartością, często wystające ponad hymenium.
Występowanie
Gatunek saprotroficzny. Rzadki lub przeoczany z powodu podobieństwa do krewniaka. Rośnie na martwym, silnie zbutwiałym drewnie drzew iglastych – najczęściej spotykany na kłodach i pniakach sosnowych (Pinus), rzadziej świerkowych. Owocuje od lata do jesieni.
Uwagi
Gatunek przez lata traktowany jako tożsamy ze świecznikiem rozgałęzionym (Artomyces pyxidatus / Artomyces pyxidata) i wrzucany z nim do "jednego kubła". W terenie makroskopowo są niemal nieodróżnialne, choć A. microsporus częściej tworzy nieco drobniejsze i bardziej zwarte owocniki. Identyfikacja bezwzględnie wymaga weryfikacji mikroskopowej oraz analizy podłoża.
Główne różnice diagnostyczne:
| Cecha | Artomyces microsporus (świecznik drobnozarodnikowy) | Artomyces pyxidatus (świecznik rozgałęziony) |
|---|---|---|
| Podłoże (substrat) | Niemal wyłącznie drewno iglaste (głównie sosna). | Niemal wyłącznie drewno liściaste (wierzba, osika, topola, brzoza). |
| Wymiary zarodników | Krótsze, pękate: 3.5–4.5 × 2.4–3.2 µm (średnia ok. 4.0 × 3.0 µm) |
Dłuższe, wydłużone: 4.0–5.0 × 2.0–3.0 µm (średnia ok. 4.5 × 2.5 µm) |
| Kształt zarodników (Qe) | Szeroko-elipsoidalne do prawie kulistych; Qe ok. 1.3 – 1.4 | Wyraźnie wydłużone, elipsoidalne; Qe ok. 1.6 – 1.7 |
| Źródło danych mikroskopowych | Fraiture A., Hayova V., Lickey E. (2008) oraz analizy krajowe (np. forum bio-forum.pl). | Grzyby.pl (specyfikacja gatunkowa) / Lickey et al. (2003). |
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, Czołnowo, 1.6 km WNW; (GPS 53.240925, 23.384273)
Siedlisko: Bór sosnowy.
Substrat: Pniak sosnowy.

