Boletus edulis Bull.

Cechy makroskopowe

Kapelusz: gruby i mięsisty; średnicą dorasta do 20 cm; w pierwszym stadium rozwoju barwy białawej, następnie od jasnobrązowej do ciemnobrązowej, niekiedy z nutką przebijającej czerwieni, w zasadzie ubarwiony jednolicie, jedynie na brzegu może być nieco jaśniejszy lub posiadać jaśniejszą obwódkę (białą lub kremową - fot. 02, 08, 12); początkowo kształtu wypukłego, aż do rozpostartego w zdecydowanie starszym wieku; skórka matowa, śliska i lepka w czasie wilgotnej pogody, u starszych egzemplarzy dająca się częściowo odzielić od kapelusza.
Hymenofor: rurkowy; rurki i pory u młodych owocników białe (kremowe), z wiekiem coraz bardziej żółknące, aż do barwy intensywnie żółtej, oliwkowozielonawej (fot. 01, 03, 14 i 16); rurki długości 1-3 cm; pory bardzo drobne, okrągławe.
Trzon: zazwyczaj krepy ( w zależności od siedliska); ku podstawie lekko rozszeżony; powierzchnia pokryta, mniej lub bardziej widoczną , jasną siateczką, zazwyczaj bardziej wyraźną tuż pod kapeluszem (cecha ta jednak jest mało obiektywna, nie zawsze wyraźnie zauważalna).
Miąższ biały, o przyjemnym grzybowym zapachu, niezmienny, początkowo jędrny, u starszych owocników gąbczasty, szczególnie w trzonie; bezpośrednio pod skórką kapelusza delikatnie zabarwiony na czerwonobrązowo.

Cechy mikroskopowe

Wysyp oliwkowobrązowy lub ciemny oliwkowy.
Zarodniki wrzecionowate, 14-18 x 4,5 - 5,5(7) µm, gładkie.

Występowanie

Wyrasta od lata do późnej jesieni, niekiedy pierwsze masowe pojawy tego gatunku występują już w maju. Są to jednak okresy krótkie i występujące sporadycznie, co kilka a nawet kilkanaście lat i w bardzo dużej mierze zależne są od występujących w tym okresie sprzyjających warunków atmosferycznych, co zdarza się nader rzadko. Główny okres jego zbioru zazwyczaj przypada od sierpnia do września. Wrzesień jest jego miesiącem ulubionym, oczywiście o ile w danym roku, panują w tym okresie sprzyjające warunki atmosferyczne. Rośnie aż do pierwszych przymrozków lecz już nie tak masowo jak w wymienionych powyżej miesiącach. Występuje zarówno w lasach iglastych jak i mieszanych, preferuje jednak gleby kwaśne.

Na terenie Puszczy Knyszyńskiej i terenów jej przyległych, najbardziej masowo wyrasta w stosunkowo jeszcze młodych lasach sosnowych i świerkowych. Obiekt pożądania większości grzybiarzy, potocznie nazywany "prawdziwkiem"!!! Tak jak i na obszarze prawie całego kraju, tak i w Polsce północno-wschodniej, występuje bardzo licznie. Ma jednak swoje "humory", bywaja lata podczas których wystepuje w bardzo małych ilościach lub też prawie wcale. Przez grzybiarzy mylony często z innymi gatunkami borowika, co w zasadzie jest bez większego znaczenia z ich punktu widzenia. Wszystkie mu podobne, są jadalne. Do koszyków trafiają razem z nimi borowiki usiatkowane (Boletus reticulatus) oraz borowiki sosnowe (Boletus pinophilus). Ten drugi, stosunkowo rzadko, ponieważ w ostatnich latach coraz mniej spotyka się go, w naszych lasach. Pozostałe z rodzaju borowików (Boletus), w Puszczy Knyszyńskiej nie występuje, lub też bardzo rzadko.

Gatunki podobne

Wartość

Bardzo smaczny grzyb jadalny, wysoko ceniony przez grzybiarzy. Dopuszczony do obrotu handlowego.