Clavicorona pyxidata (Pers.)

świecznica rozgałęziona

SYNONIMY: Index Fungorum

INNE POLSKIE NAZWY: goździeniec kieliszkowaty (Błoński 1888); goździeniec kubkowaty (Błoński 1980); świecznik rozgałęziony (Gumińska & Wojewoda 1985)

Cechy makroskopowe

Owocniki wytwarza o kształcie krzaczkowatym bardzo podobnym do grzybów z rodzaju koralówek (Ramaria). Odróżnić ją można jednak od niej bez większych problemów ponieważ ma charakterystyczne dla swego gatunku, zakończenie gałązek w kształcie dobrze rozwidlonej korony (świecznika).
Barwa owocnika w zasadzie jednolita, jednak potrafi być zmienna. W miejscach mocno cienistych spotykałem owocniki o zabarwieniu prawie białym. Zazwyczaj występują o barwie bladocielistej, ochrawożółtej, jasnożółtej.
Wszystkie odgałęzienia wyrastają z jednego wspólnego trzonu. Podążając ku górze, z reguły jeszcze kilkakrotnie rozwidla się, aż w końcu tworzy charakterystyczne widlaste zakończenie.
Przy sprzyjających warunkach siedliskowych oraz pogodowych, nieraz potrafią osiągnąć dość znaczne rozmiary. W niektórych przypadkach ich wysokość może dochodzić nawet do 12 cm. Przeważnie jednak spotyka się owocniki mniejsze, bardziej lub mniej rozkrzaczone.
Miąższ: elastyczny, od barwy białej do jasnożółtej, po otarciu nieznacznie brązowieje.
Zapach: korzenny, dość intensywny.

Cechy mikroskopowe

Wysyp koloru białego.
Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, drobno brodawkowane, 4-5 x 2-2.5 µm. ^[1]

Występowanie

W skali kraju, niezbyt częsty. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, najczęściej na substracie liściastym, rzadziej iglastym, w okresach większej wilgotności. Ich liczebność w danym siedlisku jest praktycznie prawie całkowicie uzależniona od ilości odpowiedniego substratu.

Na terenie Puszczy Knyszyńskiej spotykany miejscowo dość licznie, a to z racji występowania odpowiedniego substratu. Najczęściej spotykam ją w kawałkach lasów "zaniedbanych" gospodarczo, tam gdzie leżą na ziemi nieuprzątnięte i butwiejące konary, lub inne części drzew. Sprzyjają jej wzrostowi również wilgotne warunki pogodowe. Uważana za rzadką, jednak ostatnie doniesienia odnośnie jej stanowisk są bardzo optymistyczne.

Gatunki podobne

Tak jak we wstępie wspomniałęm gatunek charakterystyczny i łatwy do odróżnienia. laik jednak może go łatwo pomylić z grzybami z rodzaju koralówek (Ramaria). Podobna pokrojem owocnika jest koralówka sztywna (Ramaria stricta), różni sie jednak całkowicie, bardziej lub mniej spiczastym, zakończeniem gałązek.

Wartość

Niejadalna.

Uwagi

Ostatnio wydzielono z tego gatunku Artomyces microsporus który został pierwotnie opisany w 1992 roku jako Clavicorona microspora przez Wu i Petersena na podstawie okazów z Azji (Japonia, Chiny). Dopiero badania molekularne Edgara B. Lickey'ego z 2003 roku (Sydowia 55) przeniosły ten gatunek do rodzaju Artomyces i potwierdziły jego występowanie poza Azją, co stało się impulsem do rewizji europejskich zbiorów z iglastych. W związku z tym kolekcje ujete na tej stronie wymagają również rewizji, bowiem część z nich wyrastała na substracie iglastym. Niżej, w formie tabeli krótkie zestawienie cech tych dwóch gatunków. Podstawowe różnice to substrat oraz wymiary zarodników. Pozostałe cechy morfologiczne, mogą być mało obiektywne i różnić się w zależności od siedliska i warunków atmosferycznych.

Cecha	Artomyces pyxidatus (Pers. : Fr.) Jülich	Artomyces microsporus (Q.X. Wu & R.H. Petersen) Lickey
Podłoże	Drewno liściaste (Populus, Salix, Fagus, Betula)	Drewno iglaste (głównie Pinus, Picea, Abies)
Wymiary zarodników [µm]	3,6–5,0 × 2,4–3,2 µm (Q = 1,4–1,7) (źródło: Lickey et al. 2003)	3,0–3,8 × 2,0–2,8 µm (Q = 1,3–1,5) (źródło: Wu & Petersen 1992)
Statystyka zarodników	Średnia długość (L_av) zazwyczaj > 4,0 µm	Średnia długość (L_av) zazwyczaj < 3,5 µm
Wielkość podstawek (Basidia)	20–30 × 4,5–5,5 µm	12–18(20) × 3,0–4,5 µm
Gleocystydy hymenialne	Liczne, szeroko-maczugowate, szerokość 7–10 µm	Rzadsze, smukłe, wrzecionowate, szerokość 4–6 µm
Pokrój owocnika	Luźny, gałązki wyraźnie oddzielone, wysoki	Zwarty, kompaktowy, gałązki gęsto upakowane
Kształt zakończeń (koron)	Wyraźnie kielichowato rozszerzone pod węzłami	Smukłe, niemal cylindryczne, słabo poszerzone
Barwa wierzchołków	Białawe do jasnoochrowych	Często z odcieniem pomarańczowym lub łososiowym

Galeria zdjęć

Lokalizacja: Zdjęcia prezentują owocniki z różnych stanowisk, z terenu Puszczy Knyszyńskiej.

Archiwum obserwacji gatunku

Data	Lokalizacja / Siedlisko
ID: 145917 z dn. 29.08.17 (ATPOL: GC-12)	Na skraju lasu sosnowego, 0,4 km na N Ciasne Na mocno spróchniałym konarze sosny, kilka owocników.	Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 29. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68 Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
ID: 145915 z dn. 29.06.27 (ATPOL: GC-11)	Puszcza Knyszyńska, obok wyznaczonego Traktu Napoleońskiego, na mapach lokalnych miejsce oznaczone jako Izoby. Na mocno spróchniałym klocu drewna leżącego na skraju drogi leśnej, kilka owocników.	Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 29. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68 Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
ID: 145919 z dn. 29.09.11 (ATPOL: GC-02)	Puszcza Knyszyńska, około 1.5 km na zachód od trasy Supraśl-Krynki, na wysokości przystanku PKS Czołnowo. Dość jeszcze młody las z przewagą świerka, mocno zbutwiały pień, prawie niewidoczny spod warstwy mchów, jeden bardzo silny owocnik.	Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 29. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68 Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
ID: 143537 z dn. 29.06.20 (ATPOL: GC-01)	Puszcza Knyszyńska ,trasa Supraśl-Majówka, tuż przy samej drodze, około 0.8 km przed leśniczówką Krasny Las. Wewnątrz mocno spróchniałego pnia. Pojedyńczy owocnik.	Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24,2 (2013): 3-42 Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
ID: 149156 z dn. 29.10.11 (ATPOL: GC-01)	Trasa Supraśl-Majówka, tuż przy samej drodze, około 8m przed leśniczówką Krasny Las. Stary las puszczański, mieszany, około 10 metrów od leśnej drogi. Wewnątrz mocno spróchniałego pnia, pojedyńczy owocnik. Nr. wątku na Bio-Forum - 248502.	Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.