Coltricia cinnamomea (Jacq.) Murrill

Cechy makroskopowe

Owocnik: młody w kształcie długiego lejka, w miarę wzrostu wytwarza kapelusz o średnicy od 1 do 5 cm, kształtu zazwyczaj regularnie okrągłego, chociaż dość często zdarzają się owocniki pozrastane z sobą o różnych formach (zdjęcie główne).
Kapelusz: najczęściej w formie rozpostartej z głębokim centralnym lejkiem (dołkiem); brzeg w czasie wilgotnej pogody w zasadzie całkowicie rozpostarty , wyschnięte zazwyczaj maja je podwinięte (fot. 18-19); w zależności od wieku, brzeg może być bardziej równy lub też postrzępiony co widać na zdjęciach zamieszczonych w galerii (fot. 15-17); barwa cynamonowa z intensywnym połyskiem u owocników suchych i młodych, cynamonowobrązowa lub brązowa u owocników namokniętych i zdecydowanie z mniejszym połyskiem; powierzchnia zazwyczaj delikatnie strefowna; brzeg znacznie jaśniejszy, żółty a nawet prawie biały u owocników jeszcze młodych i w średnim wieku, u starszych zabarwienie bardziej jednolite
Pory: od okrągłych do kanciastych, 2-3 na mm; barwy zazwyczaj od jasno do ciemno brązowej lub też cynamonowobrązowej, uszkodzone lub uciśnięte nie zmieniają barwy.
Rurki: do 3 mm długości
Trzon: barwy zbliżonej kolorystycznie do reszty owocnika, dość cienki, sztywny, praktycznie równy na całej długości, delikatnie owłosiony (aksamitny).
Miąższ; w odcieniach brązu, cienki i twardy, pod wpływem roztworu KOH natychmiast czarnieje.

Cechy mikroskopowe

Wysyp jasnobrązowy.
Zarodniki 10/06 x 4.5-7 µm, gładkie, eliptyczne.

Występowanie

Jak do tej pory chyba jeszcze dokładnie nie zbadano czy jest to grzyb mikoryzowy, czy też saprofit. Prawdopodobnie jednak jest on grzybem mikoryzowym, przynajmniej tak podają niektóre źródła. Występuje w każdym bądź razie tylko pod drzewami liściastymi. Wyrasta bezpośrednio na ziemi. Na terenie Puszczy Knyszyńskiej najwięcej jego stanowisk znajduje sie pod starymi dębami. Z moich obserwacji wynika, że woli miejsca o bardzo cienkiej warstwie ściółki a nawet jej zupełnie pozbawionej. Najczęściej zasiedla z lekka wyjeżdzone drogi leśne, ich pobocza lub też wydeptane ścieżki.
Rzadko spotykałem osobniki pojedyńcze. Najczęściej rośnie w grupkach po kilka sztuk, ale znam też miejsca gdzie ich liczebność dochodzi do kilkudziesięciu owocników. Egzemplarze rosnące blisko siebie, bardzo często mają pozrastane trzony jak i kapelusze.
Gatunek stułki (Coltricia) uważany za rzadki.
W przeciwieństwie do bardzo pospolitej, stułki piaskowej (trwałej), która potrafi zasiedlać lasy bardzo młode (szczególnie iglaste), ten gatunek upodobał sobie lasy liściaste i bardziej wiekowe. Jeszcze nie spotkałem jej w młodych zalesieniach, wobec tego, mogę pokusić się o stwierdzenie, że jej byt jest uzależniony od istnienia starszych drzewostanów liściastych.
W Puszczy Knyszyńskiej, występuje na niektórych stanowiskach jeszcze bardzo licznie, niestety, takich miejsc jest już coraz mniej. Najwięcej jej stanowisk zlokalizowałem w starych lasach, położonych przy trasie Supraśl - Krynki, w okolicach Czołnowa (około 5 km od Supraśla). W zasadzie są to lasy mieszane ale ten gatunek występuje zawsze w pobliżu starszych okazów drzew liściastych, takich jak na przykład dąb.

Gatunki podobne

Wartość

Uwagi