Coprinus atramentarius (Bull.) Fr.
czernidłak pospolity
Coprinus atramentarius (Bull.) Fr., Epicrisis Systematis Mycologici: 243 (1838)
Pselliophora atramentaria (Bull.) Fr., Bidr. Känn. Finl. Nat. Folk: 528 (1879)
INNE POLSKIE NAZWY: bedłka czernidło (Jundziłł 1830); bedłka psi (Berdau 1876);
Cechy makroskopowe
Kapelusz: barwy szaropopielatej lub szarobrunatnej, całkowicie pokryty jedwabiście połyskującymi delikatnymi włókienkami, średnicą dorasta do 7 cm, w fazie wyłaniania się z ziemi, kształtu jajowatego (fot. 01), nastepnie stożkowaty aż do dzwonkowatego; brzeg z wiekiem coraz bardziej rozpostarty i popękany, poczynając od krawędzi stopniowo zaczyna rozpływać się.
Blaszki: u młodych owocników białawe, później różowoczarne o ostrzach biało oszronionych, po osiągnięciu barwy czarnej stopniowo zaczynają rozpływać się.
Trzon: okragły, biały, zwężający się ku górze, sprawiający wrażenie błyszczącego, z wiekiem pusty w środku, kruchy.
Miąższ: barwy białej, w smaku łagodny, zapach słaby, kruchy w całym owocniku.
Cechy mikroskopowe
Wysyp czarny.
Zarodniki elipsoidalne, gładkie, z wyraźną porą rostkową, 6.5-10 x 4-6.5 µm.
Występowanie
Gatunek pospolity. Wyrasta od wiosny do jesieni w miejscach bogatych w związki organiczne a szczególnie w szczątki butwiejącego drewna. Nie tylko w lasach, ale również w zaroślach, parkach, miejscach ruderalnych oraz na polach, zdecydowanie jednak chętniej wyrasta w miejscach zasobnych w wilgoć. Rośnie zazwyczaj gromadnie w kępkach, nieraz dość licznych.
Gatunki podobne
Coprinus alopecia.Czernidłak pstry (Coprinus picaceus).
Wartość
Jadalny ale bardzo mało popularny. Do konsumpcji nadaja się owocniki tylko bardzo młode, bez oznak rozpływania się.Zawiera związki spowalniajace metabolizm alkoholu w organiźmie człowieka i z tego powodu nie zaleca się jego konsumpcji, co najmniej na trzy dni po, lub przed, planowanym spożyciem alkoholu.
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, Czołnowo.
Lokalizacja: Ogrodniczki, 2 km E, okolice Komosy.
Substrat: Podstawa starej wierzby.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Lokalizacja: Okolice Ogrodniczek.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, okolice Krasnego Lasu. (Pierwotna lokalizacja: Supraśl, 5 km S, jednoznaczna z powyższą.)
Siedlisko: Las mieszany, przydroże; pniak liściastego.
Numer wątku na Bio-forum: 33/409015.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Archiwum obserwacji gatunku
| Data | Lokalizacja / Siedlisko | Notatka / Status |
|---|---|---|
| 2011.08.21 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 5 km NE. Okolice Czołnowa. | Stary las mieszany; pniak liściastego. Numer wątku na Bio-Forum: 33/469915. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| 2013.08.04 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 6 km NE. | Stary las mieszany; podstawa klonu. Numer wątku na Bio-Forum: 33/581556. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| 2013.11.03 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 5 km NE. | Stary las mieszany, przydroże, ziemia. (dwie grupy) Numer wątku na Bio-Forum: 33/618592. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| 2013.11.03 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 3 km NE. | Las mieszany, droga leśna; ziemia. Numer wątku na Bio-Forum: 33/618586. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| 2015.05.10 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 2 km NE. | Las mieszany, ziemia u podstawy zbutwiałego pniaka liściastego. Numer wątku na Bio-Forum: 33/759770. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinopsis atramentaria ) |
| 2015.09.30 | Ostrów Południowy, 1.5 km S, gmina Krynki. | Zwałowisko ziemi porośnięte liściastymi; leżąca na ziemi omszała gałąź wierzby. Numer wątku na Bio-Forum: 33/795248. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinopsis atramentaria ) |
| 2016.07.12 | Puszcza Knyszyńska, Pólko, 0.2 km NE. | Liściaste zarośla na skraju lasu, teren ruderalny; spróchniała podstawa wierzby. Numer wątku na Bio-Forum: 33/903515. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinopsis atramentaria ) |
| 2015.10.06 | Puszcza Knyszyńska, Krasny Las, 3 km SE. | Las mieszany, przydroże; ziemia. Numer wątku na Bio-Forum: 794634. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |
| 2013.10.05 | Ogrodniczki, 1.5 km NE; las sosnowy z domieszką liściastych. | Podstawa żywej topoli. Numer wątku na Bio-Forum: 609782. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |