Coprinus micaceus (Bull.) Fr.
czernidłak błyszczący

Coprinus micaceus (Bull.) Fr., Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 247 (1838) [1836-1838]
Coprinus micaceus f. dermatovelatus E. Ludw., Pilzkompendium (Eching) 2([2]): 233 (27)
Coprinus micaceus f. irregularis Vouk & Pevalek, Prirodozl. istrazivanjima Hrvatske i Slavonije 6: 21 (1915)
Coprinus micaceus (Bull.) Fr., Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 247 (1838) [1836-1838] f. micaceus
Coprinus micaceus var. elegans Naveau, (1923)
Coprinus micaceus var. granularis Peck, Ann. Rep. Reg. N.Y. St. Mus. 47: 168 (1894)
Coprinus micaceus var. hyalinus Bogart, The Genus Coprinus in Washington and Adjacent Western States [Ph.D. dissertation] (Seattle): 234 (1975)
Coprinus micaceus var. laetior Fr.
Coprinus micaceus var. mammosus Babos, Stud. Bot. Hungar. 11: 6 (1976)
Coprinus micaceus (Bull.) Fr., Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 247 (1838) [1836-1838] var. micaceus
Coprinus micaceus var. nudus Thüm.
Cechy makroskopowe
Kapelusz:, młody kształtu dzwonkowatego z brzegiem podwiniętym, starszy stożkowaty aż do parasolowatego, średnicą waha sie w granicach od 2 do 5 cm; powierzchnia kapeluszy młodych mocno oprószona białymi ziarenkami, te jednak są bardzo łatwo spłukiwane przez deszcz więc z reguły wcześniej lub później są ich pozbawione; barwa kapelusza młodego zazwyczaj żółtobrązowa lub rdzawobrązowa z nieco ciemniejszym centrum, z wiekiem coraz ciemniejsza; brzeg kapelusza delikatnie prążkowany, u starszych egzemplarzy poszarpany oraz wywinięty.
Blaszki: od barwy praktycznie białej, u młodych owocników, do prawie czarnej w stadium zejściowym gdy zaczynają rozpływać się; wąsko przyrośnięte do trzonu.
Trzon: cylindryczny, długi, cienki i bardzo kruchy; barwy białej z wiekiem nieco ciemniejący; młody aksamitnie połyskujący z racji pokrywających go delikatnych kosmków, następnie zupełnie gładki.
Miąższ: barwy białej, bez wyraźnego smaku i zapachu, cienki i kruchy, z wiekiem ciemniejący i rozpływający się.
Cechy mikroskopowe
Wysyp czarny.
Zarodniki z zaostrzonym jednym końcem, drugi ucięty, z szeroką porą rostkową przez co są zaokrąglonie pięcioboczne, gładkie, 7-10 x 4.5-6 µm, nieco spłaszczone.
Na powierzchni trzonu występują wydłużone cystydy (kaulocystydy) do 1 µm długości.
Występowanie
Występuje wszędzie tam, gdzie znajdują się butwiejące pnie drzew liściastych lub też kawałki drewna liściastego zagrzebanego w ziemi. Spotykamy go zatem nie tylko w lasach, ale również w parkach i ogrodach. Rośnie od maja aż do listopada. Zazwyczaj wyrasta masowo tworząc liczne gromady (kępy), nie rzadko liczące ponad sto owocników.
Gatunki podobne
Owocniki młode trudne do pomylenia z innymi ze względu na swoje charakterystyczne ubarwienie oraz kępkowy sposób wzrostu. Trudność z identyfikacja mogą sprawić jedynie owocniki, już w znacznie starszym wieku.Jednym z bardziej podobnych do niego jest Coprinus truncorum którego w zasadzie w wieku starszym nie sposób na podstawie cech makro odróżnić od C. micaceus. Młode owocniki jednak różnią się charakterystycznym oprószeniem występującym u C. micaceus a którego brak u C. truncorum.
Wartość
Gatunek uznawany za jadalny ale ze względu na cienkość i delikatność miąższu raczej bez tradycji zbierania. Walory smakowe również nie zachęcają do jego pozyskiwania.
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska
Mikroskopowane przez Błażeja Gierczyka.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, Czołnowo.
Substrat: Pniak topolowy.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, Czołnowo.
Substrat: Pniak brzozowy.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Stanowisko z tej samej lokalizacji co stanowisko z dnia; 2010.05.03.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, Ogrodniczki, 3 km E, uroczysko Żurawka (Żuraw).
Substrat: Złamana stara topola.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Archiwum obserwacji gatunku
| Data | Lokalizacja / Siedlisko | Notatka / Status |
|---|---|---|
| 2013.09.08 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 5 km NE, okolice Czołnowa. | Las mieszany. Kilka kolekcji zebranych wzdłuż kilkuset metrów drogi leśnej. Numer wątku na Bio-Forum: 33/593909. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |
| 2013.08.04 | Puszcza Knyszyńska, 5.5 km na NE od Supraśla. | Las mieszany; ziemia u podstawy topoli. Numer wątku na Bio-Forum: 33/581599. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| 2013.09.24 | Ogrodniczki, 1 km S. | Śródpolne zadrzewienie mieszane: pnie liściastego. Numer wątku na Bio-Forum: 33/620623. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2014.09.05 | Puszcza Knyszyńska, okolice Krasnego Lasu. | Las mieszany; ściółka. Numer wątku na Bio-Forum: 33/722742. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| 2014.09.01 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 3 km E. | Las mieszany: gałęzie leżące na ziemi. Numer wątku na Bio-Forum: 33/708622. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2014.09.05 | Ogrodniczki, 3 km E. | Las mieszany, przydroże; gałąź liściastego wgnieciona w ziemię. Około 3 km na E od Ogrodniczek, pobocze drogi w lesie mieszanym z przewagą iglastych. Numer wątku na Bio-Forum: 33/720160. Mikroskopował Błażej Gierczyk. (lokalizacja zbliżona do stanowiska z dnia 2013.09.26). |
| 2015.05.10 | Puszcza Knyszyńska, Supraśl, 2 km NE. | Las mieszany, przydroże; drewno zagrzebane w ziemi. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2015.05.19 | Puszcza Knyszyńska, Czołnowo. | Las mieszany; pniak brzozowy. Numer wątku na Bio-Forum: 33/759060. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |
| 2016.05.02 | Puszcza Knyszyńska, Krasny Las, 1.5 km SE. | Przydroże w lesie świerkowym; ziemia. Numer wątku na Bio-Forum: 33/903665. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |
| 2016.04.29 | Ogrodniczki, gm. Supraśl, prywatna posesja. | Trawnik; ziemia u podstawy pęcherznicy kalinolistnej (Physocarpus opulifolius). Numer wątku na Bio-Forum: 33/876258. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |
| 2016.05.03 | Puszcza Knyszyńska, okolice Czołnowa; skraj zrębu. | Grupa kilkudziesięcu owocników na zbutwiałym pniu oraz na ziemi wokół niego. Numer wątku na Bio-Forum: 33/874128. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2015.11.11 | Puszcza Knyszyńska, Czołnowo. | Stary drzewostan liściasty; butwiejący pniak liściastego. Numer wątku na Bio-Forum: 33/806686. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Siedlisko tożsame co już publikowane z dnia 2010.05.03. |
| 2016.10.16 | Puszcza Knyszyńska, Czołnowo. | Las liściasty, mieszany; pniak liściastego. Numer wątku na Bio-Forum: 33/903267. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Siedlisko tożsame co już publikowane z dnia 2010.05.03. |
| 2016.11.01 | Krynki, 2.5 km SW. | Monokultura świerkowa; butwiejący pniak świerka. Numer wątku na Bio-Forum: 33/890262. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2016.07.21 | Puszcza Knyszyńska, okolice Pólka. | Zadrzewienie liściaste, z rzadka uczęszczana droga; na ziemi. Numer wątku na Bio-Forum: 33/891988. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2016.05.29 | Puszcza Knyszyńska, Krasny Las. 2.5 km SE. | Skraj zrębu graniczący z lasem liściastym; wgnieciony w podłoże fragment kory. Numer wątku na Bio-Forum: 33/870491. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2016.10.23 | Puszcza Knyszyńska, Krasny Las. 5 km SE. | Las świerkowy z domieszką lisciastych, po intensywnej przecince; butwiejacy pień brzozy. Numer wątku na Bio-Forum: 33/896346. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |
| 2015.10.25 | Puszcza Knyszyńska, Krasny Las. 2 km SE. | Bór sosnowy; przydroże usłane resztkami drewna; butwiejące resztki drewna porośnięte pokrzywami. Numer wątku na Bio-Forum: 33/797578. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65 (jako: Coprinellus micaceus). |






















