Entoloma clypeatum (L.) P. Kumm.

Cechy makroskopowe

Kapelusz: średnicą do 12 cm, początkowo kształtu stożkowatego, z wiekiem poprzez wypukły, aż do płaskiego, jednak przeważnie z tępym dobrze widocznym centralnym garbkiem; o zabarwieniu mocno zróżnicowanym do czego przyczynia się również hygrofaniczność owocników, te same owocniki w czasie suchej pogody są barwy jaśniejszej, natomiast wilgodne zdecydowanie ciemnieją, spotkać zatem można owocniki zarówno o bardzo jasnym zabarwieniu skórki kapelusza (praktycznie białe), jak też i ciemniejszym (ciemnobrązowe); przeważnie jadnak dominują barwy od szarej do oliwkowej, rzadziej czerwonobrązowa; skórka w zasadzie gładka, gdy wilgotna nieco lepka, sucha, delikatnie szorstka z wyraźny połyskiem; brzeg początkowo podwinięty, później prosty a u starszych owocników często delikatnie pofalowany.
Blaszki:, młode w kolorze białym, z wiekiem coraz bardziej brązoworóżowe, gęste i szerokie, przy trzonie lekko wykrojone lub lekko zbiegające.
Trzon: początkowo barwy białej, z wiekiem nieco szarzejący i sprawiajacy wrażenie brudnobiałego; powierzchnia z przylegajacymi włókienkami, w górnej części może być delikatnie oprószona.

Miąższ: barwy białej lub szarej; zapach i smak przyjemny, wyraźny, mączny.

Cechy mikroskopowe

Wysyp różowy.
Zarodniki niemal kuliste, w przekroju optycznym 5-7-kątne, dość grubościenne, 9-11 × 7.5-10 µm.

Występowanie

Gatunek dość częsty tam gdzie występują drzewa i krzewy z rodziny różowatych. Wyrasta zazwyczaj gromadnie, od kwietnia do maja (w Polsce pólnocno-wschodniej również jeszcze w pierwszej połowie czerwca).
Bezsensem byłoby szukać jej na terenie Puszczy Knyszyńskiej, w głębi lasu, występuje pod drzewami i krzewami z rodziny różowatych a takich w puszczy jest bardzo mało. Najwięcej jej stanowisk spotkałem na terenach przyległych do obszarów leśnych. Opuszczone stare sady, pojedyńczo rosnące drzewa z rodziny różowatych moga stać się jej siedliskiem. Spotykałem ją pod dziko rosnącymi jabłoniami, gruszami i śliwami. Jak do tej pory nie udało mi się jej spotkać pod głogami, gdzie ponoć również chętnie wyrasta.
Okres jej występowania według dostępnych mi żródeł, przypada na kwiecień-maj. Na terenie Podlasia, prawdopodobnie ze względu na specyficzne warunki klimatyczne, z reguły ten termin nieco przesuwa się i najczęściej spotykam ją od maja aż do połowy czerwca.
Bardzo rzadko spotyka się owocniki pojedyńcze. W zasadzie jest to gatunek dość pospolicie występujący ale też i bardzo mało popularny a to przede wszystkim ze względu na niechęć grzybiarzy do zbierania "blaszkowych".
Są jednak osoby które te grzyby chętnie zbierają i jeśli wierzyć ich opiniom, jest to jeden ze smaczniejszych gatunków.
Osobiście jeszcze nie odważyłem się na jej konsumpcję (maj 2011r.).
Entoloma jest rodzajem ciężkim do identyfikacji po cechach makro. Większość gatunków tego rodzaju wymaga dokładniejszych badań mikroskopowych w celu dokładnego jego określenia.
Również Entoloma clypeatum nie jest gatunkiem jednolitym i w ostatnim czasie wyłonia się spośród niego formy.

Gatunki podobne

Wartość