Inocybe dulcamara (Pers.) P. Kumm.
strzępiak słodkogorzki
Cechy makroskopowe
Kapelusz: średnicy 2-4 cm, początkowo dzwonkowato wypukły, do zupełnie płaskiego a nawet wklęsłego; brzeg od lekko podwiniętego do prostego u owocników dojrzałych; powierzchnia sucha, kosmkowato-włókienkowata ale nie pasemkowata, barwy beżowordzawej z odcieniem oliwkowym, rzadziej oliwkowobrązowej.
Blaszki: mieszane i szerokie, zatokowato wycięte, od żółtooliwkowych do rdzawocynamonowych: brzeg nierówny.
Trzon; o wymiarach 2-5 x 0.3-1 cm, zazwyczaj prosty, niekiedy zgrubiały w części srodkowej albo rozszerzający się pod kapeluszem, u podstawy może być zwężony, pełny lub z kanalikiem wewnątrz; powierzchnia barwy od białawej do bladooliwkowej, na całej długości gęsto pokryta włókienkami, w niektórych miejscach tworzących coś na kształt pierścienia lub też kilku.
Miąższ: barwy od białawej do cytrynowoochrowej, w szczycie kapelusza i trzonie niekiedy rdzawy; zazwyczaj bezwonny lub o lekkim zapachu spermatycznym; bez smaku lub o lekko gorzkawym.
Cechy mikroskopowe
Zarodniki owalne lub fasolkowate, rzadziej z dziobkiem, o wymiarach 8-14 x 5-7 µm.
Podstawki 1-2-4-zarodnikowe, 35-40 x 8-10 µm.
Występowanie
Wyrasta od połowy lata do jesieni, na glebach piaszczystych, pod sosnami i świerkami (forma typowa).
Gatunki podobne
Gatunek ten wytwarza owocniki dość zmienne, przeważnie w zależności od siedliska. Uznaje się przede wszystkim, że istotne różnice wystepują pomiedzy owocnikami rosnacymi na terenach nizinnych a rosnącymi w górach.Dawniej zaliczano do jego kręgu bardzo dużą ilość form które obecnie uznano za odrebne gatunki.
Już Andrzej Nespiak ograniczył ich ilość do trzech, uważając, że inne wymieniane do tej pory w opracowaniach, zasługują na miano oddzielnych taksonów.
F. dulcamara - forma typowa
Inocybe dulcamara ss. Heim, 1931 - wystepujący na niżu na glebach piaszczystych, pod sosnami.
Charakteryzuje się: brązowordzawym (tabaczkowym) zabarwieniem kapelusza, z widocznymi resztkami włókienek zasnówki; jasnobrazowym lub płowym trzonem, jaśniejszym u podstawy i powierzchni w górnej części łuseczkowato-włókienkowatej; zarodnikami o wymiarach 9-10.5 x 5-6 µm.
F. pygmaea Favre - forma karlowata - wyrastający w murawach w alpejskim piętrze halnym pod Salix reticulata i Salix retusa
Inocybe dulcumara f. pygmaea Favre. 1955
Charakteryzuje się: małym kapeluszem o średnicy 0.7-1 cm; trzonem do 1 cm wysokości; zarodnikami o wymiarach 9-12 x 6-7 µm; komórkami brzeżnymi o ksztacie gruszkowatym.
F. solida Favre - forma grubotrzonowa
Inocybe dulcumata f. solida Favre, 1955 - występująca w Alpach na wapieniach triasowych oraz na granicie w murawach Dryas octopelata.
Charakteryzuje się: kapeluszem do 2.5 cm średnicy, grubo łuseczkowanym, barwy płowoochrowej; trzonem mięsistym, prawie na całej długości pokrytym włókienkami i łuseczkami, barwy oliwkowej, u podstawy białawej; zarodnikami o wymiarach 9-11 x 5-6 µm.
Galeria zdjęć
Data: 2012.08.28
Lokalizacja: Ogrodniczki, 1 km E.
Siedlisko: Wyrobisko pożwirowe z rzadka samoczynnie zalesieone.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ: ID 230818.
Eksykat: BGF/BF/MG/120828/0001.
Publikacja:
Błażej Gierczyk, Anna Kujawa (2021). Rejestr grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część X. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2014. Przegląd Przyrodniczy XXXII, 4(2021): 3-33.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
UWAGA!
Ze względu na to, że jest to stanowisko bardzo rozległe, gdzie ten gatunek występuje masowo, w pracy lokalizacja określona jako; E od Ogrodniczek, żeby nie powielać danych, uwaga ta dotyczy również innych stanowisk wymienionych niżej, z tej lokalizacji.
Lokalizacja: Ogrodniczki, 1 km E.
Siedlisko: Wyrobisko pożwirowe z rzadka samoczynnie zalesieone.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ: ID 230818.
Eksykat: BGF/BF/MG/120828/0001.
Publikacja:
Błażej Gierczyk, Anna Kujawa (2021). Rejestr grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część X. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2014. Przegląd Przyrodniczy XXXII, 4(2021): 3-33.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
UWAGA!
Ze względu na to, że jest to stanowisko bardzo rozległe, gdzie ten gatunek występuje masowo, w pracy lokalizacja określona jako; E od Ogrodniczek, żeby nie powielać danych, uwaga ta dotyczy również innych stanowisk wymienionych niżej, z tej lokalizacji.
Data: 2013.06.08
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, Krasny Las, 2 km S.
Siedlisko / Substrat: Las mieszany, przydroże; ziemia.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ:ID 230819.
Eksykat: BGF/BF/MG/130608/0006.
Publikacja:
Błażej Gierczyk, Anna Kujawa (2021). Rejestr grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część X. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2014. Przegląd Przyrodniczy XXXII, 4(2021): 3-33.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska, Krasny Las, 2 km S.
Siedlisko / Substrat: Las mieszany, przydroże; ziemia.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ:ID 230819.
Eksykat: BGF/BF/MG/130608/0006.
Publikacja:
Błażej Gierczyk, Anna Kujawa (2021). Rejestr grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część X. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2014. Przegląd Przyrodniczy XXXII, 4(2021): 3-33.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Data: 2014.09.23
Lokalizacja: Ogrodniczki, 1,5 km E.
Siedlisko / Substrat: Wyrobisko pożwirowe, brzeg zbiornika wodnego, trzcinowisko; żiemia.
Numer wątku na Bio-forum: 33/723195.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
(patrz uwagi wyżej, zawarte przy stanowisku z dnia; 2012.08.28)
Lokalizacja: Ogrodniczki, 1,5 km E.
Siedlisko / Substrat: Wyrobisko pożwirowe, brzeg zbiornika wodnego, trzcinowisko; żiemia.
Numer wątku na Bio-forum: 33/723195.
Mikroskopował Błażej Gierczyk.
(patrz uwagi wyżej, zawarte przy stanowisku z dnia; 2012.08.28)
Archiwum obserwacji gatunku
| Data | Lokalizacja / Siedlisko | Notatka / Status |
|---|---|---|
| 2013.05.24 | Ogrodniczki, 1 km E. | Wyrobisko pożwirowe, strome zbocze z rzadka porośnięte sosną; ziemia. Numer wątku na Bio-Forum: 33/561539. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko podpięte do GREJ: ID 230818. (patrz uwagi wyżej, zawarte przy stanowisku z dnia; 2012.08.28) |
| 2013.10.13 | Podobnie jak wyżej, stare wyrobisko pożwirowe w pobliżu Ogrodniczek. | Kilkanaście owocników na żwirowym stoku, z rzadka porośniętym sosenkami. Lokalizacja bardzo zbliżona do wyżej wymienionego stanowiska, ale miejsce zupełnie inne. Nr. wątku na Bio-Forum - 33/627303. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko podpięte do GREJ: ID 230818. (patrz uwagi wyżej, zawarte przy stanowisku z dnia; 2012.08.28) |
| 2014.07.03 | Puszcza Knyszyńska, okolice Krasnego Lasu. | Bór sosnowy, przerzedzony, bogato podszyty leszczyną: ziemia. Numer wątku na Bio-Forum: 33/690672. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ: ID 295494. Eksykat: BGF/BF/MG/140703/0001. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| 2015.05.26 | Puszcza Knyszyńska, okolice Pólka. | Las mieszany, skraju koleiny drogi leśnej; ziemia. Numer wątku na Bio-Forum: 33/760398. Mikroskopował Błażej Gierczyk. Publikacja: Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc (2024). Materiały do poznania grzybów podstawkowych Puszczy Knyszyńskiej i jej przedpola. Przegląd Przyrodniczy XXXV, 2 (2024): 3-65. |
| 2016.06.05 | Puszcza Knyszyńska, Czołnowo. | Las ze zdecydowaną przewagą liściastych, ziemia Numer wątku na Bio-Forum: 33/884951. Mikroskopował Błażej Gierczyk. |