Macrolepiota rachodes (Vittad.) Singer
czubajka czerwieniejąca
Cechy makroskopowe
Kapelusz: dorastający do 15 cm, rzadko więcej; kształtu początkowo kulistosklepionego, nastepnie poprzez wypukły do rozpostartego, zazwyczaj bez garbka lub z bardzo małym; powierzchnia barwy jasnobrązowej, regularnie pokryta dużymi i grubymi łuskami, z wyjątkiem centrum kapelusza, które pozostaje przez cały czas gładkie.
Blaszki: wolne, gęste, szerokie, białawe,po uszkodzeniu przebarwiające się na różowo.
Trzon: barwy białawej, z wiekiem brązowawy; powierzchnia gładka, bez wzorku, cylindryczny, podstawa wyraźnie zgrubiała.
Pierścień: podwójny, gruby, wełnisty, przesuwalny, barwy białej.
Miąższ: barwy białej ale po uszkodzeniu szybko czerwieniejący, szczególnie w trzonie, co widać podczas zbiorów, po obcięciu trzonu; w kapeluszu miękki, w trzonie wóknisty, nie nadający się do spożycia; smak łagodny; zapachu w zasadzie brak.
Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały.
Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, dekstrynoidalne, 9-12 x 6-7 µm.
Występowanie
Preferuje miesiące jesienne ale wyrasta również latem, przeważnie w lasach iglastych (sosna, świerk) oraz mieszanych, zdecydowanie rzadziej w liściastych oraz innych siedliskach takich jak parki, czy też polany leśne.
Gatunki podobne
Kilka innych gatunków z rodzaju czubajek (Macrolepiota) o czym można poczytać przy opisie czubajki kani (Macrolepiota procera).Tu wspomnę jedynie o ogrodowej odmianie czubajki czerwieniejącej (Macrolepiota rachodes var. bohemica) (=var. hortensis), która w zasadzie występuje w odmiennych siedliskach ale nie jest do końca pewne, że nie może również występować w lesie. Należy do gatunków rzadkich i spotykana jest najczęściej na żyznej, próchnicznej ziemi, w parkach, w sadach, w ogrodach, na pryzmach kompostu.
Owocniki ma jaśniejsze i dorastające do większych rozmiarów, miąższ po uszkodzeniu nie przebarwia się tak intensywnie jak u cz. czerwieniejącej a jedynie przybiera barwę pomarańczowobrązową lub pomarańczowołososiową. Trująca nie jest, czego dowiodły przeprowadzone na niej badania ale może wywoływać niedyspozycje żołądkowe, zatem zaleca się nie spożywanie tego gatunku.
Wartość
Gatunek jadalny ale o mocno nadwyrężonej reputacji z powodu niesłusznych posądzeń o powodowanie zatruć.Walory smakowe raczej przeciętne, ale jeżeli zdecydujemy sie na jego zbiór, to pozyskujemy tylko kapelusze.
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska.
Siedlisko: Skraj lasu sosnowego.
Kilka owocników w różnym wieku.
Lokalizacja: Puszcza Knyszyńska okolice Czołnowa.
Siedlisko / Substrat: Las mieszany, niezła gromadka u podstawy świerka.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Lokalizacja: Skraj wsi Ogrodniczki (gm. Supraśl).
Siedlisko / Substrat: Niewielki fragment lasu sosnowego, miejsce wyrzucania odpadów ogrodowych. Owocnik na resztkach kompostowych przysypanych opadającym igliwiem.
Owocnik sprawdzony mikroskopowo przez B. Gierczyka.
Lokalizacja: Brzeg jeziora Komosa w pobliżu miejscowości Ogrodniczki.
Siedlisko / Substrat: Niezbyt typowe siedlisko dla tego gatunku, a mianowicie liściaste zadrzewienie (w zasadzie zakrzewienie). Podłoże bardzo bogate w materię organiczną. Owocnik wyrastał w pobliżu olszy.
Owocnik sprawdzony mikroskopowo przez B. Gierczyka. M. rachodes v. rachodes.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
