Phaeolepiota aurea (Matt.) Maire
aksamitka złota
INNE POLSKIE NAZWY: aksamitka złota (Borowska & Skirgiełło in Garnweidner 1993);
Cechy makroskopowe
Kapelusz: zazwyczaj o średnicy 5-15 cm, nie należą jednak do rzadkości owocniki o rozpiętości kapelusza sięgającej nawet 20-25 cm; kształtu początkowo półkolistego, następnie stożkowatego, wypukłego aż do prawie zupełnie płaskiego w stanie zejściowym; barwa złotożółta, żółtobrązowa, nieraz z pomarańczowym odcieniem; powierzchnia matowa, aksamitna, intensywnie oprószona bardzo drobnymi ziarenkami które po dotknieciu przylegają do rąk; brzeg ostry ze zwisającymi resztkami osłony.
Blaszki: za młodu lekko kremowe (fot. 9), z wiekiem nabierające barwy ochrawobrązowej, wolne o gładkich ostrzach.
Trzon: z reguły, równogruby z lekko rozszerzoną podstawą; powyżej pierścienia gładki, poniżej pokryty żółtozłotymi ziarenkami; od pierścienia w dół, charakterystycznie bruzdkowany.
Pierścień:, błoniasty i wyraźny; dolna powierzchnia, tak jak reszta owocnika, pokryta ziarenkami, od góry czysty, o żółtawej barwie; przeważnie zwisający.
Miąższ: białawy, z wiekiem nieco żółknący, w kapeluszu gruby, szczególnie w jego centralnej części; aromatyczny i przyjemny.
Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników ochrowo-rdzawo-brązowy. Zarodniki wrzecionowate, wygięte, powierzchnia szorstka (drobno brodawkowana), 9-12 x 4-5 µm.
Występowanie
Uwielbia miejsca wilgotne i bogate w szczątki organiczne. Często wyrasta w pokrzywach lub innych zaroślach. Jak podaje literatura lubi również miejsca ruderalne. Czasem wyrasta w parkach oraz na poboczach dróg.
Owocniki wyrastają zazwyczaj w grupach, czasem nawet bardzo licznych.
Okres jego wzrostu przypada od końca lata do późnej jesieni.
Gatunki podobne
Charakterystyczny wygląd, raczej uniemożliwia pomyłkę z jakimkolwiek innym gatunkiem.Wartość
Dobry grzyb jadalny, jednak ze względu na rzadkie występowanie, bez większego znaczenia, z punktu widzenia grzybiarzy.Galeria zdjęć
Lokalizacja: Brzeg jez. Komosa, nieopodal Ogrodniczek (woj. podlaskie, gm. Supraśl).
Notatka: Stanowisko mocne, owocnikowanie powtarza się corocznie od kilku lat. Zdjęcia z 2010 roku. Zimą (2012/13) stanowisko zostało zniszczone (wyrąb lasu).
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ ID: 149148.
Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
Archiwum obserwacji gatunku
| Data | Lokalizacja | Siedlisko / Notatka / Status |
|---|---|---|
| GREJ ID: 154660 z dn. 2009.10.25. (ATPOL: GC-11) | Około 0.5 km na wsch. od miejscowości Ciasne, pow. białostocki, woj. podlaskie. | Około 0.5 km na wsch. od miejscowości Ciasne, pow. białostocki, woj. podlaskie. W znacznej odległości od lasu, typowe zarośla na nieużytkowanym terenie, na ziemi, kilka owocników tuż obok siebie.
Ze wzgledu na występowanie w tym miejscu topinamburu, nagminnie buchtowane przez dziki. Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59. Stanowisko ujęte w pracy zespołowej: Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok. |
| GREJ ID: 294688 z dn. 2016.10.23 (ATPOL: GC-12) | Puszcza Knyszyńska, okolice Pólka. | Puszcza Knyszyńska, około 5 km na SE od Krasnego Lasu. Trawiasta polana w lesie, kilka owocników. |