Geastrum fimbriatum Fr.

Cechy makroskopowe

Owocnik: w początkowym stadium rozwoju w formie zamkniętej, kulistej, średnicy 1 - 4 cm; barwy beżowej, szarobrązowej do ciemnobrązowej, przeważnie całkowicie jeszcze zagrzebany w ściółce lub ukryty pod ziemią; w dolnej z nitkami grzybni, silnie przerośniętymi z podłożem; w miarę wzrostu stopniowo wyłania się na powierzchnię jednocześnie zaczynająć pękać i otwierać się (fot. 01); ramiona utworzone z pękającej osłony zewnętrznej (egzoperydium) , stopniowo rozchylają się na zewnątrz, następnie podwijają pod spód (fot. 06), powodują tym samym powolne unoszenie się całego owocnika do góry, w konsekwencji czego owocnik całkowicie odrywa się od podłoża i zostaje wyniesiony w górę na podwinietych ramionach.
Osłona zewnętrzna (egzoperydium): pęka na kilka a nawet kilkanaście płatów; pęknięcia sięgają zazwyczaj do połowy wysokości osłony; wewnetrzna strona osłony zewnętrznej (miąższ), barwy białawej, białoochrowej do beżowej lub jasnoorzechowej, nie higroskopijna; średnica owocników rozwiniętych może sięgać nawet 6 cm.
Osłona wewnętrzna (endoperydium): przeważnie barwy takiej samej, jak barwa osłony zewnętrznej ale też czesto nieco ciemniejsza (szarawa); kształtu kulistego lub nieco wydłużonego, czasem spłaszczonego; główka osadzona bez trzonka, jedynie w stanie wysuszonym może być nieznacznie zauważalny; nie posiada kołnierza (apofizy).
Ujście zarodników (perystom): od prawie zupełnie płaskiego do lekko wzniesionego, postrzępione, włókniste, frędzlowate; wokół niego brak talerzyka oraz wałeczka.
Gleba: ciemna, orzechowoszarobrązowa.

Cechy mikroskopowe

Zarodniki kulistawe, drobno brodawkowane, 3-4(5) µm średnicy.

Występowanie

Jest to najbardziej pospolity gatunek gwiazdosza występującego w Polsce (dotyczy również terenów Puszczy Knyszyńskiej). Wyrasta przeważnie w grupach liczących od kilku do kilkunastu sztuk. W sprzyjających warunkach spotykałem grupy liczące nawet po kilkadziesiąt owocników i zajmujące spore terytorium. Chociaż można go spotkać w lasach różnego typu zadrzewieniach to jednak niezbyt chętnie występuje w starych lasach puszczańskich. Najwięcej jego skupisk spotykam w stosunkowo jeszcze młodych lasach iglastych lub też mieszanych, rosnących na piaszczystym podłożu, o skąpej warstwie ściółki. W starych lasach występuje najczęściej na poboczach dróg gdzie ściółka nie jest zbyt głęboka. Rośnie od lata do jesieni.

Gatunki podobne

Wartość