Gyromitra esculenta (Pers.) Fr.
piestrzenica kasztanowata
Gyromitra esculenta var. aurantiaca Benedix, Kulturpflanze 17: 279 (1969)
Gyromitra esculenta var. crispa Peck, Ann. Rep. Reg. N.Y. St. Mus. 51: 299 (1898)
Gyromitra esculenta (Pers.) Fr., Summa veg. Scand., Section Post. (Stockholm): 346 (1849) var. esculenta
Gyromitra esculenta var. fragilis A. Marchand,: 208 (1971)
Gyromitra esculenta var. fragilis A. Marchand ex Réaudin, Docums Mycol. 34(nos 135-136): 82 (2008)
Gyromitra esculenta var. fulva J. Moravec, Česká Mykol. 40(1): 15 (1986)
Helvella esculenta Pers., Comm. Schaeff. Icon. Pict.: 64 (1800)
Physomitra esculenta (Pers.) Boud., Hist. Class. Discom. Eur. (Paris): 35 (1907)
Cechy makroskopowe
Owocnik: złożony z główki i trzonu.
Główka: średnicy 5-6(15) cm; zazwyczaj nieregularnie kulista, często o innych bardziej "fantazyjnych" kształtach, powierzchnia silne, mózgowato pofalowania; wnetrze puste, podobnie jak i trzon w późniejszym wieku; barwy kasztanowatoczerwonej.
Trzon: w stosunku do główki niezbyt gruby, barwy szarobiałej lub żółtawoszarej; powierzchnia dołkowana lub pofałdowana, rzadko zupełnie gładka.
Miąższ: cienki, kruchy i łamliwy, woskowaty, barwy białawej; smak i zapach przyjemne.
Cechy mikroskopowe
Wysyp biały. Zarodniki o wymiarach 18-22(24) x 8-12 µm, bezbarwne, eliptyczne, gładkie.Występowanie
Występuje w lasach sosnowych, na glebach suchych i piaszczystych. Wyrasta od marca do połowy czerwca. Na terenie Puszczy Knyszyńskiej okres jej wzrostu rozpoczyna się znacznie później niż w innych częściach kraju. Spowodowane to jest bardziej surowymi warunkami atmosferycznymi. W Polsce północno-wschodniej, zazwyczaj, masowo pojawia się dopiero na przełomie kwietnia i maja.
Gatunki podobne
Najbardziej podobna i występująca w tym samym okresie, ale zazwyczaj w lasach liściastych piestrzenica olbrzymia (Gyromitra gigas). Wytwarza większe owocniki, jaśniejszej barwy, osadzone na bardziej masywnym trzonie.
Wartość
Trująca.Dawniej grzyb zbierany i spożywany, uznawany za warunkowo jadalny. Zawiera w swoim składzie, groźną dla zdrowia ludzkiego, gyromitrynę (N-metyloformylohydrazon aldehydu octowego), która podczas długotwałego gotowania ulega rozpadowi, ale tak do końca nie jest jeszcze pewne, w jakim stopniu?
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Ogrodniczki, 2 km E, okolice Komosy.
Siedlisko: Najdorodniejsze owocniki wyrastają w borach sosnowym, o niezbyt gęstym zadrzewieniu.
Stanowisko ujęte w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.
