Thelephora eucinerascens Kõljalg, I. Saar & Svant. 2024
(= Tomentella cinerascens)
kutnerka szarawa
Uwagi do interpretacji cech mikroskopowych
Szczególnie istotne są wielokrotnie obserwowane silnie rozgałęzione struktury typu arboriform hyphae. Ich przestrzenna, trójwymiarowa budowa powoduje, że pojedyncze zdjęcie mikroskopowe często nie pozwala przedstawić całej struktury w jednej płaszczyźnie ostrości. Z tego powodu dokumentacja fotograficzna może być mało czytelna. Zlokalizowano takie stuktury na ryzomorfach, w hymenium oraz na strzępkach subiculum.
Próby silniejszego dociskania preparatu nie są w tym przypadku korzystne, prowadzą do deformacji lub zgniecenia rozgałęzionych struktur. Obserwacja kilku takich struktur w preparatach ma zatem większą wartość diagnostyczną niż pojedyncze, niepełne zdjęcie.
Zarodniki badanego okazu są małe i wyraźnie szersze w stosunku do długości, z medianą 6,1 × 5,5 µm i Qe = 1,1. Ich kształt oraz krótka ornamentacja pozostają zgodne z opisami gatunku. W tym przypadku ważniejsza od pojedynczych wartości skrajnych jest kombinacja wymiarów, niemal kulistego kształtu i ornamentacji.
Tabela porównawcza cech badanego okazu z cechami Thelephora eucinerascens (= Tomentella cinerascens) według literatury.
| Cecha | Thelephora eucinerascens (badany okaz) | Thelephora eucinerascens / Tomentella cinerascens (literatura) | Status zgodności |
|---|---|---|---|
| Podłoże | Martwe drewno/kora olszy (Alnus). | Gatunek notowany na martwym drewnie drzew liściastych; Alnus należy do podawanych substratów. [1, 2, 3] | ZGODNE |
| Owocnik i hymenofor | Owocnik cienki, około 3 cm średnicy, barwy płowej. Hymenofor z odcieniem brązu do beżu. | Owocniki resupinatowe, cienkie, pajęczynowate do miękko błonkowatych; hymenofor początkowo nieciągły i kłaczkowaty, następnie gładki do ziarnistego. Barwa od jasnoszarobrązowej do brązowoszarej. [1, 2, 3] | ZGODNE |
| Subiculum | Subiculum stosunkowo cienkie. Obserwowano strzępki o różnej szerokości; część szerszych, rozdętych i gęsto septowanych osiągała około 5–6,5 µm, miejscami zakres około 4–12 µm. Występowały sprzążki. | Subiculum słabo rozwinięte, pajęczynowate do włóknistego. Typowe strzępki są cienkościenne, zwykle 2–4(5) µm szerokości, ze sprzążkami. W obrębie struktur związanych z ryzomorfami mogą jednak występować znacznie szersze strzępki centralne, często z pogrubionymi przegrodami. [1, 2] | ZGODNE |
| Ryzomorfy | Obecne. | Ryzomorfy często obecne, zwykle białawe, proste lub słabo zróżnicowane. Zbudowane są głównie ze strzępek generatywnych, a w ich centralnej części mogą występować wyraźnie poszerzone strzępki, około 5–9(10) µm, często z grubymi przegrodami; w niektórych materiałach szerokość takich strzępek była jeszcze większa. [1, 2] | ZGODNE |
| Strzępki typu arboriform | Wielokrotnie obserwowane silnie rozgałęzione, kręte struktury typu arboriform hyphae. Niektóre były znacznie bardziej rozwinięte niż przedstawiona dokumentacja fotograficzna. Ze względu na przestrzenną budowę struktur nie wykonano odpowiednich zdjęć, dociskanie szkiełka powoduje ich deformancję. | Charakterystyczne, silnie rozgałęzione, kręte i miejscami bezseptowe strzępki o średnicy około 4–6(8) µm. Mogą występować w subhymenium, w obrębie kolikulusów oraz w strukturach związanych z ryzomorfami. Ich odnalezienie może wymagać przeglądnięcia wielu preparatów. [1, 2] | ZGODNE |
| Cystydy | Nie stwierdzono. | Cystyd brak. [1, 2] | ZGODNE |
| Podstawki | Raczej małe, niewyróżniające się; dokładnych pomiarów nie wykonano. | Podstawki submaczugowate do maczugowatych, zwykle około 30–50 µm długości i 5,5–8 µm szerokości; 2–4-zarodnikowe, ze sterygmami do około 5–7 µm. [1, 2] | WSTĘPNIE ZGODNE |
| Zarodniki | Przeważnie regularne, okrągławe. (5,2) 5,8–6,4 (6,6) × (4,8) 5,1–6,0 µm; Q = 1,0–1,2 (1,3); N = 18; Me = 6,1 × 5,5 µm; Qe = 1,1. | Zarodniki małe, subowalne do prawie kulistych, w widoku bocznym elipsoidalne do szeroko elipsoidalnych; niekiedy lekko nieregularne. Podawane wymiary obejmują około 5,5–7,2 × 4,5–6 µm, przy Q około 1,1–1,4. [1, 2] | ZGODNE |
| Ornamentacja zarodników | Echinulowana; kolce maksymalnie do około 1 µm. | Zarodniki echinulowane, z krótką ornamentacją; kolce zwykle krótkie, miejscami osiągające około 1 µm. [1, 2] | ZGODNE |
| Reakcja KOH | Reakcji nie zaobserwowano; test nie był jednak wykonywany jako szczegółowe badanie wszystkich struktur. | Brak wyraźnej reakcji barwnej; poszczególne elementy mogą wykazywać różnice w wyglądzie po zastosowaniu KOH. Brak zaobserwowanej reakcji w badanym materiale nie stanowi więc sprzeczności z opisem gatunku. [1, 2] | BRAK SPRZECZNOŚCI |
| Zespół cech diagnostycznych | Cienki, płowo-brązowawy owocnik; obecne ryzomorfy; małe, prawie kuliste zarodniki około 6,1 × 5,5 µm, echinulowane krótkimi kolcami; brak cystyd; obecne charakterystyczne, silnie rozgałęzione struktury typu arboriform hyphae. | Kombinacja małych, prawie kulistych zarodników, krótkiej ornamentacji, obecności ryzomorfów, braku cystyd oraz charakterystycznych silnie rozgałęzionych struktur typu arboriform hyphae odpowiada opisowi Thelephora eucinerascens. Szczególne znaczenie mają struktury subhymenialne i ryzomorficzne, których nie należy utożsamiać ze zwykłymi strzępkami generatywnymi. [1, 2] | WYSOKA |
Wykaz literatury
[1] Yorou, N.S. & Agerer, R. (2011). Rhizomorphic resupinate Thelephorales (Agaricomycetes, Basidiomycota) from Italy. Nova Hedwigia 92(1–2): 177–204.
[2] Martini, E. (2018). Tomentella cinerascens (P. Karst.) Höhn. & Litsch. Excerpts from Crusts & Jells, No. 131.
[3] Kõljalg, U., Saar, I. & Svantesson, S. (2024). Merging the genus Tomentella with Thelephora (Fungi, Thelephorales). Folia Cryptogamica Estonica 61: 67–86.
[4] Larsen, M.J. (1974). A Contribution to the Taxonomy of the Genus Tomentella. Mycologia Memoirs 4: 1–145.
[5] Kõljalg, U. (1996). Tomentella (Basidiomycota) and related genera in Temperate Eurasia. Synopsis Fungorum 9. Fungiflora, Oslo.
Galeria zdjęć
Lokalizacja: Pólko, 0.2 km E.
Siedlisko: Skraj lasu a zarazem brzeg rzeki, zadrzewienie liściaste.
Substrat: Kora olszy odstająca od pnia leżącego na błotnistej ziemi, wewnetrzna strona (Alnus sp.)
