Thelephora galzinii Bourd.) Kõljalg, I. Saar & Svantesson 2024

syn. Tomentella galzinii Bourdot

kutnerka ...

Uwagi :

Według najnowszych źródeł gatunkiem bardzo podobnym jest Thelephora subtestacea, charakteryzująca się brązowym hymenoforem, silniej inkrustowanymi cystydami i zawsze pojedynczymi, czerwonobrązowymi zarodnikami obserowanymi w KOH.

Ocena całościowa

Zestaw cech: szarozielone–oliwkowobrązowe, mucedinoidowe hymenium; brak rhizomorfów; sprzążki obecne; cystydy acuminate z apikalną inkrustacją; nieregularne, krótko kolczaste zarodniki.

Tabela porównawcza cech badanego okazu z cechami Tomentella galzinii (= Thelephora galzinii) według literatury.

Cecha	Tomentella galzinii (badany okaz)	Tomentella galzinii (literatura)	Status zgodności
Typ owocnika	Resupinatowy, ściśle przylegający do podłoża; cienki, miękko filcowaty.	Resupinatowy, przylegający do podłoża; Larsen podaje do ok. 0,3 mm grubości, z cienkim i skąpym subiculum. [1]	ZGODNE
Powierzchnia hymenium	Zasadniczo jednolita, delikatnie filcowata; miejscami subtelnie ziarnista. Barwy szarej z odcieniem oliwkowym lub brązowym.	Szarozielonkawy lub oliwkowo-brązowy; gładka do ziarnistej, mucedinoidowa. Larsen: najczęściej ziarnista lub pyląca, rzadziej gładka, matowozielony do oliwkowobrązowego [1, 2, 3]	ZGODNE
Rhizomorfy	Nie stwierdzono.	Rhizomorfów nie stwierdzono; brak rhizomorfów podawany jest dla T. galzinii w kluczach i opisach literaturowych	ZGODNE
Podłoże	Populus (topola).	Wykazywana w badaniach tomentelloidów na różnych podłożach, rówmieżdrewnie drzew liściastych.	CECHA NIE DIAGNOSTYCZNA
System strzępkowy / sprzążki	Sprzążki obecne.	Strzępki subikularne ze sprzążkami, 2,5–3,5 µm średnicy; sprzążki częste. [1]	ZGODNE
Strzępki subikularne	Dolna warstwa subikulum, strzęki żółtawe, zbliżone szerokością do pozostałych, septowane rzadziej; luźno ułożone, miejscami w kilku-strzępkowych wiązkach.	Subiculum cienkie i skąpe, nieco bledsze od części płodnej; subikularne strzępki 2,5–3,5 µm, septowane, ze sprzążkami częstymi. Dämmrich podaje strzępki brązowawe, 3–4,5 µm. [1, 2]	ZGODNE * Zgodne ze źródłem [1], w późniejszych opisach brak wzmianki o żółtawych strzępkach.
Cystydy – obecność	Obecne.	Cystydy obecne; ich obecność jest jedną z cech oddzielających T. galzinii od podobnych gatunków bez cystyd. [1, 2, 3]	ZGODNE
Cystydy – kształt	Acuminate: wyraźnie szersze u podstawy i stopniowo zwężające się ku wierzchołkowi; na szczycie delikatna inkrustacja. Średnio ok. 45 µm długości, pojedyncze >60 µm.	Cystydy apikalnie zwężone, częściowo inkrustowane; europejski klucz określa je jako acuminate. [2, 3]	ZGODNE
Cystydy – inkrustacja	Delikatna inkrustacja wierzchołkowa; sporadycznie (b. rzadkie, pojedyncze przypadki) silny skupiony osad kryształów na szczycie.	Inkrustacja częściowa / apikalna; klucz podaje lekką inkrustację wierzchołkową.[2, 3]	ZGODNE
Basidia	Basidia ze sprzążką u podstawy;	Basidia ze sprzążką u podstawy; cecha zgodna z umiejscowieniem gatunku w grupie Tomentella z wszechobecnymi sprzążkami. [1, 2]	ZGODNE
Basidiospory – wymiary	N=11: (5,9) 6,0–7,6 (7,7) × (5,2) 5,24–6,8 (7,4) µm; Me = 6,8 × 6,0 µm; Q = 1–1,2 (1,3); Qe = 1,1.	W literaturze spotykany jest zakres ok. 6–9 µm, a w źródłach porównawczych także 7–8,5 µm długości, Larsen 6-8,5 µm. [1, 2, 3]	ZGODNE * Badane zarodniki nie osiągały górnych wartości podawanych w części opracowań literaturowych; średnia wyniosła 6,8 × 6,0 µm.
Basidiospory – kształt	Nieregularne; część lekko kanciasta / nieregularnie zaokrąglona, miejscami trójpłatowe.	Frontalnie i lateralnie nieregularne; w opracowaniach podawane także jako trójkątne lub płatowate. [1, 2, 5]	ZGODNE
Ornamentacja zarodników	Kolce pojedyncze, zasadniczo do ok. 1 µm, sporadycznie spotykane zarodniki z wyższymi nie przekraczającymi 2 µm.	Krótkie ornamenty; w opisach porównawczych mieszczące się w zakresie krótkich echinuli. [2, 3]	ZGODNE
Reakcja w KOH	Negatywna; nie zaobserwowano charakterystycznego czerwono-brązowego przebarwienia zarodników.	Dla T. galzinii nie podaje się reakcji czerwono-brązowej. Dla bardzo podobnej T. subtestacea podawane są natomiast zarodniki, z których część zawsze wyraźnie czerwienieje/brązowieje w KOH. [2, 3]	ZGODNE * Cecha odróżniająca od podobnej Thelephora subtestacea.

Źródła wykorzystane do identyfikacji (wskazane w tabeli)

Larsen, M.J. (1974). A contribution to the taxonomy of the genus Tomentella. Mycologia Memoirs 4: 1–145. Szczególnie opis Tomentella galzinii, lectotyp oraz ryc. 145–147 (zarodniki i cystydium). PDF źródłowy.
Dämmrich, F. (2006). Studien der tomentelloiden Pilze in Deutschland – unter besonderer Berücksichtigung der Zeichnung von Frau Dr. H. Maser aus den Jahren 1988–1994; Teil 1: Die Gattung Tomentella. Zeitschrift für Mykologie 72(2). Opracowanie zawiera europejski klucz oraz charakterystyki m.in. T. galzinii, T. subtestacea i T. viridula. strona publikacji.
Key of European tomentelloid fungi. Klucz europejski Tomentella.de: dla Thelephora galzinii podaje hymenium szarozielone do oliwkowobrązowego, gładkie do ziarnistego, mucedinoidowe oraz cystydy apikalnie lekko inkrustowane. klucz europejski.
Kõljalg, U., Jakucs, E., Boka, K. & Agerer, R. (2001). Three ectomycorrhiza with cystidia formed by different Tomentella species as revealed by rDNA ITS sequences and anatomical characteristics. Folia Cryptogamica Estonica 38: 27–39. Źródło dotyczące cech anatomicznych i materiału mikoryzowego T. galzinii.
Kõljalg, U. (1996). Tomentella (Basidiomycota) and related genera in Temperate Eurasia. Synopsis Fungorum 9. Fungiflora, Oslo, 213 pp. Monograficzne opracowanie rodzaju i główne źródło dla późniejszych prac porównawczych.
Kõljalg, U., Saar, I. & Svantesson, S. (2024). Merging the genus Tomentella with Thelephora (Fungi, Thelephorales). Folia Cryptogamica Estonica 61: 67–86. DOI: 10.12697/fce.2024.61.09. Źródło aktualnej kombinacji nazwy Thelephora galzinii. DOI.

Galeria zdjęć

Data: 2026.09.10
Lokalizacja: Ogrodniczki, 1 km E.
Siedlisko: Las liściasty.
Substrat: Martwy pień młodej topoli (Populus sp.), leżący na ziemi, dolna strona, owocnik rozpostarty na odstającej korze.