Geastrum triplex Jungh.
gwiazdosz potrójny
Geastrum triplex f. pedicellatum V.J. Staněk,: 480, 793 (1958)
Geastrum triplex f. roseum V.J. Staněk,: 480, 793 (1958)
Geastrum triplex Jungh., Tijdschr. Nat. Gesch. Physiol. 7: 287 (1840) f. triplex
Geastrum tunicatum var. michelianum (W.G. Sm.) Sacc. [as 'Geaster tunicatus var. michelianus'], Erb. critt. Ital., Ser. 1, fasc.: no. 879 (1862)
Cechy makroskopowe
Owocnik: początkowo prawie całkowicie ukryty w podłożu, kształtu cebulkowatego, z podstawą pokrytą grzybnią, mocno przerośnietą z podłożem; barwy jasnobrązowej lub zaróżowionej.
Osłona zewnętrzna (egzoperydium): pęka do połowy, na 4-5 płatów, czasem do ośmiu; płaty grubości około 5 mm, rozchylaja się gwiazdowoto osiągając średnicę 5(18) cm, wewnętrzna warstwa osłony zewnętrznej, pęka podczas podwijania się i odstaje od warstwy zewnętrznej, tworząc kołnierz rozpostarty u podstawy główki; część zewnętrzna znacznie twardsza i zdecydowanie cieńsza, początkowo barwy kremowej, z wiekiem coraz bardziej brązowej.
Osłona wewnętrzna (endoperydium):, kształtu kulistego, 2-4 cm średnicy, pergaminowa; szyjki zazwyczaj brak, ewentualnie występuje bardzo krótka, do 2 mm, bez apofizy; ujście zarodników (perystom) włókniste, zazwyczaj lekko wzniesione, przeważnie otoczone jaśniejszą strefą ale bez wyraźnego talerzyka.
Kolumella: silna, sięga do połowy endoperydium.
Gleba: brązowa.
Cechy mikroskopowe
Zarodniki kuliste, o licznych i długich do 1 µm brodawkach (13-18 na obwodzie).
Występowanie
Rzadki, wyrasta w miejscach bogatych w resztki organiczne.
Gatunki podobne
Gatunek dość charakterystyczny. Wyróżniający się pokaźnymi rozmiarami oraz obecnością kołnierza szyjkowego, utworzonego z wewnętrznej warstwy osłony zewnetrznej.Podobny kształtem i rozmiarami gwiazdosz rudawy (Geastrum rufescens) oraz znacznie mniejszy gwiazdosz frędzelkowany (Geastrum fimbriatum).
Wartość
Niejadalny, w Polsce pod ochroną.Galeria zdjęć
Lokalizacja: Ogrodniczki, 1,5 km E.
Siedlisko/Substrat: Las mieszany; wewnatrz spróchniałego pniaka.
Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ: ID 143378
Publikacja:
Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68.
Lokalizacja: Ogrodniczki, 0,5 km E.
Siedlisko: Częściowo zrekultywowane nielegalne wysypisko śmieci.
Teren ruderalny, strome zbocze mocno zakrzaczone.
Substrat:Gruba warstwa ściółki.
Lokalizacja bardzo bliska stanowisku z dnia: 2016.03.22.
Archiwum obserwacji gatunku
| Data | Lokalizacja / Siedlisko | Notatka / Status |
|---|---|---|
| 2016.03.22 | Ogrodniczki, 0,4 km E. | Częściowo zrekultywowane nielegalne wysypisko śmieci. Teren ruderalny, strome zbocze mocno zakrzaczone. Stanowisko zgłoszone do Krajowego Rejestru GREJ: ID 279293. Eksykat: BGF0005922. Publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2016. Rejestr grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IX. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2013. Przegląd Przyrodniczy XXVII,3 (2016): 3-55. |