Hypholoma fasciculare (Huds.) P. Kumm.

maślanka trująca

SYNONIMY: Agaricus fascicularis Huds., Flora anglica: 615 (1778)
Pratella fascicularis (Huds.) Gray, A natural arrangement of British plants 1: 627 (1821)
Naematoloma fasciculare (Huds.) P. Karst., Meddelanden af Societas pro Fauna et Flora Fennica 5: 61 (1879)
Nematoloma fasciculare (Huds.) P. Karst. (1880)
Geophila fascicularis (Huds.) Quél., Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 113 (1886)
Dryophila fascicularis (Huds.) Quél., Flore mycologique de la France et des pays limitrophes: 154 (1888)
Psilocybe fasciculare (Huds.) Kühner (1980)
Psilocybe fascicularis (Huds.) Kühner, Bulletin Mensuel de la Société Linnéenne de Lyon 49: 899 (1980)

INNE POLSKIE NAZWY: łysiczka trująca, łysiczka wiązkowa (Wojewoda 2003); opieńki olszowe żółte (Berdau 1876); ostrzępka wiązkowa (Błoński; Teodorowicz1936); opieńka fałszywa (Grzymała 1958); opieńka trująca (Bartnicka-Dąbkowska 1964); opieńka wiązkowa (Orłoś in Pilat 1972); fałszywa opieńka (Radwańska-Paryska & Paryski 1973); maślanka jadowita (Wojewoda 1998);

Cechy makroskopowe

Kapelusz: zazwyczaj nie przekracza średnicą 7 cm. Zabarwiony na żółto lub żółtopomarańczowo, w centrum przeważnie nieco ciemniejszy, powierzchnia gładka i sucha, nie higrofaniczny; za młodu kształtu wypukłego, później spłaszczony; brzeg z widocznymi resztkami osłony, .
Blaszki: początkowo żółtawe, później zielonkawe (olikowożółte, oliwkowozielone), gęste, różnej długości, przy trzonie zaokrąglone.
Trzon: długi i cienki, barwy żółtawej, czasem rozszerzający się nieznacznie ku podstawie, pozrastany w kepki; na powierzchni występuje słabo zauważalny pierścień, poniżej którego mogą występować brunatne włókienka.
Miąższ: w całym owocniku żółtawy, o nieokreślonym zapachu i mocno gorzkim smaku (ważna cecha diagnostyczna szczególnie dla grzybiarzy zbierających maślankę łagodną).

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników szarofioletowy, czasem prawie czarny ale o wyraźnym fioletowym odcieniu.
Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o wymiarach 6-8 -4 µm.

Występowanie

Gatunek bardzo pospolicie wystepujący na terenie całego kraju. Wyrasta od wiosny do jesieni, na pniach po ściętych drzewach liściastych i iglastych. Charakteryzuje się kępkowym wzrostem.

Gatunki podobne

Bardzo podobna do niej ale osiągająca znacznie mniejsze rozmiary, jest Hypholoma subviride (łysiczka zielonawa [maślanka zielonkawa]), przez niektórych uznawana za jej formę.
Oprócz niej, inne z rodzaju Hypholoma, a szczególnie maślanka łagodna (Hypholoma capnoides) oraz już nieco mniej maślanka ceglasta (Hypholoma sublateritium).
Również nieco podobne niektóre gatunki z rodzaju Pholiota, np:
łuskwiak żółty (Pholiota flavida), blaszki nigdy nie ciemnieja, zawsze pozostają żółtawe lub pomarańczowoczerwone.

Wartość

Trujący

Galeria zdjęć

Gatunek ujęty jako częsty, w pracy zespołowej:
Grzyby Puszczy Knyszyńskiej - Anna Kujawa, Błażej Gierczyk, Mirosław Gryc, Marek Wołkowycki - 2019 rok.